Binnenkort geen druppel alcohol meer als je rijdt in België?

Het voorstel van Seuntjens komt niet uit de lucht vallen. De stijging van het aantal positieve tests suggereert dat de huidige sensibilisering haar limieten heeft bereikt. Hoewel meer controles deels de stijging verklaren, blijft het een feit dat alcohol een belangrijke factor is in de Belgische verkeersongevallen.

Een belangrijk argument voor nultolerantie is de duidelijkheid. Bij de huidige grens van 0,5‰ beginnen bestuurders vaak te rekenen: "Kan ik nog één glas drinken? Of twee?". Dit gokgedrag creëert een grijze zone die bij nultolerantie volledig verdwijnt. Het principe wordt simpel: wie rijdt, drinkt niet.

Waar in Europa geldt al een nultolerantie?

België is zeker geen pionier in dit debat. Verschillende Europese landen hanteren al jaren een strikt regime. We kunnen deze landen onderverdelen in twee categorieën.

De strikte 0,0‰-landen

In deze landen is de wet onverbiddelijk; elke detecteerbare hoeveelheid alcohol leidt tot een sanctie. Dat is zo in Tsjechië, Hongarije, Slowakije en Roemenië. 

Landen met de 0,2‰ limiet

Andere landen hanteren een limiet van 0,2 promille. Dit wordt in de praktijk als nultolerantie beschouwd, maar laat een kleine marge voor meetfouten of de natuurlijke aanwezigheid van alcohol in het lichaam, door bijvoorbeeld bepaalde voeding. Het gaat om Zweden, Noorwegen, Polen en Estland. 

Daarnaast hebben landen zoals Frankrijk een specifieke nultolerantie voor beginnende bestuurders en professionele chauffeurs, een tussenstap die ook in België vaak wordt besproken.

Heeft nultolerantie geleid tot minder verkeersdoden?

De resultaten uit het buitenland bieden een hoopvol, maar genuanceerd beeld. De effectiviteit van de maatregel hangt nauw samen met de controles, de pakkans.

Het succes van Estland en de Scandinavische landen

Estland wordt vaak aangehaald als hét succesverhaal. Sinds de invoering van een zeer lage limiet in combinatie met een massale toename van het aantal controles, is het aantal alcoholgerelateerde verkeersslachtoffers daar drastisch gedaald. 

Ook in Zweden en Noorwegen, waar de sociale norm niet drinken bij rijden diep is doorgedrongen door de lage limiet (0,2‰), liggen de sterftecijfers per miljoen inwoners zeer laag.

De impact op de sociale norm

Onderzoek van de European Transport Safety Council (ETSC) wijst uit dat nultolerantie vooral effectief is in het veranderen van de publieke opinie. In landen met een limiet van 0,0‰ of 0,2‰ wordt rijden onder invloed sneller sociaal veroordeeld. Dit zorgt voor een effect dat sterker is dan de angst voor een boete alleen.

De nuance: De "hardleerse" overtreder

Critici merken echter op dat nultolerantie vooral de gematigde drinker treft die zich nu aan de wet houdt. De zware overtreders, zij die verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de dodelijke ongevallen en vaak met meer dan 1,5‰ achter het stuur kruipen, laten zich minder afschrikken door een verlaging van 0,5 naar 0,0. Voor deze groep blijken maatregelen zoals het alcoholslot beter.

Op naar nul alcohol in het verkeer in België?

De data uit Europa leren ons dat nultolerantie geen magische oplossing is, maar dat het wel een belangrijke stap kan zijn. Het maakt komaf met de gevaarlijke rekenoefening aan de toog en zorgt voor duidelijkheid. 

Zoals de cijfers van Oskar Seuntjens aantonen, is de huidige aanpak in België onvoldoende om de stijgende trend te keren. Nultolerantie kan een belangrijke stap zijn, maar moet dan wel gepaard gaan met voldoende controles.