Muggenvirus heeft minder warmte nodig dan gedacht en dat baart zorgen

Chikungunya is een besmettelijke ziekte die wordt overgedragen door muggen. De ziekte komt voor in delen van Zuid Amerika, de Caraïben, Azië en Afrika. Nu de tijgermug zich heeft gevestigd in Zuid-Europa, kunnen daar kleine uitbraken ontstaan, bijvoorbeeld in Italië. In België worden voorlopig alleen geïmporteerde gevallen vastgesteld bij reizigers uit gebieden waar het virus circuleert.

Wat chikungunya precies is

Ongeveer drie op vier besmette mensen ontwikkelen symptomen na een incubatieperiode van twee tot twaalf dagen. Die klachten kunnen mild zijn, maar ook ernstig, en lijken vaak op griep.

Typische symptomen zijn hoge koorts, hoofdpijn, spier en gewrichtspijn, huiduitslag en oogproblemen. Baby’s, ouderen en mensen met chronische aandoeningen zoals hypertensie of diabetes krijgen vaker een zwaarder ziekteverloop.

De meeste klachten verdwijnen na enkele weken, maar de gewrichtspijn kan maanden tot zelfs jaren blijven aanslepen.

Diagnose en behandeling

Als een arts chikungunya vermoedt, kan de diagnose worden bevestigd met een bloedanalyse. Afhankelijk van het stadium van de ziekte gebeurt dat met een PCR test of via serologie. Er bestaat geen specifieke behandeling tegen het virus zelf. De aanpak is symptomatisch, met pijnstillers en ontstekingsremmers om de klachten te verlichten.

Sinds 2025 is er wel een vaccin beschikbaar tegen chikungunya (Ixchiq®). De Hoge Gezondheidsraad beveelt dit vaccin aan voor personen tussen 12 en 64 jaar die reizen naar gebieden waar een epidemie heerst.

Waarom die lagere temperatuur belangrijk is

Bij koude temperaturen vermenigvuldigt het virus zich moeilijk en is de mug minder actief. Maar omdat overdracht al mogelijk blijkt vanaf 13,8 graden, wordt de zogenaamde ‘window of opportunity’ voor de tijgermug veel breder dan gedacht.

Concreet betekent dat dat in België, behalve in de Ardennen, besmetting in juli en augustus theoretisch mogelijk is via een tijgermuggenbeet. In de Kempen kan dat zelfs al in juni zijn. Het risico stijgt naarmate het warmer wordt, met ongeveer 25,6 graden Celsius als ideale temperatuur voor de tijgermug.

Tot nu toe is er in België, voor zover bekend, nog nooit iemand lokaal besmet geraakt met chikungunya via een mug.

Preventie blijft cruciaal

Hoe minder kansen de tijgermug krijgt, hoe minder het virus kan circuleren. De mug legt haar eitjes graag in stilstaand water. Daarom vraagt de Vlaamse overheid in de zomer om geen volle emmers of andere waterreservoirs buiten te laten staan.

Naast vaccinatie bij reizigers blijft het vermijden van muggenbeten een belangrijke maatregel om besmetting te voorkomen.