Stoppen met werken om een terminaal familielid te verzorgen: kan dat zomaar?

In haar boek ‘Girlcrush’ spreekt politiek journaliste Hannelore Simoens met elke succesvolle vrouwen over de combinatie tussen hun werk en hun gezin. Ook voormalig premier Sophie Wilmès ging met haar in gesprek. Ze sprak er voor het eerst over de dood van haar man Christopher, die een hersentumor had.

Hersentumor

“Er zijn weinig dingen in mijn leven die zo helder zijn geweest als dat besluit. Toen we de diagnose kregen en ik de ernst van zijn ziekte begreep, was er geen twijfel. Geen seconde”, klinkt het in Het Laatste Nieuws, dat fragmenten van het boek kreeg. “Ik vroeg aan de arts: ‘Beseft u wat ik ga doen? Ik stop met alles. Is dat een disproportionele reactie?’ De arts keek me aan en zei: ‘Ik denk dat het een goede beslissing is.’ Dat was alles wat ik moest horen.”

In haar professionele omgeving kreeg ze de raad om te wachten en haar carrière niet zomaar op te geven. “Maar ik zei: ‘Nee, we wachten niet. Het is nu.’ Mijn man en ik, wij waren altijd een team. Toen ik carrière maakte, ving hij thuis alles op. Hij steunde mij onvoorwaardelijk. Nu was het mijn beurt. Het idee dat ik door zou regeren terwijl hij vocht voor zijn leven, dat was ondenkbaar. Al mijn energie moest naar hem en de kinderen gaan.”

Wat is palliatief verlof?

Palliatief verlof in België is een specifiek recht voor werknemers die zorg willen verlenen aan een persoon met een ongeneeslijke ziekte in een terminale fase. Die zorg kan niet alleen medisch zijn, maar ook psychologisch, sociaal of administratief.

Opvallend is dat de persoon die verzorgd wordt geen familielid hoeft te zijn. Het verlof maakt deel uit van de thematische verloven en is bedoeld om werknemers de kans te geven zich tijdelijk te focussen op deze intensieve zorgsituatie.

Voorwaarden en aanvraag

Om palliatief verlof te verkrijgen, moet de werknemer een medisch attest indienen bij de werkgever. Dit attest wordt opgesteld door de behandelende arts van de patiënt en bevestigt dat er sprake is van palliatieve zorg. De identiteit van de patiënt hoeft niet vermeld te worden.

Zodra aan de voorwaarden voldaan is, kan de werkgever de aanvraag niet weigeren of uitstellen. Het verlof gaat in principe in op de eerste dag van de week die volgt op de aanvraag, tenzij werkgever en werknemer samen een andere startdatum overeenkomen.

Duur en opnamevormen

De basisduur van palliatief verlof bedraagt één maand per patiënt. Dit kan maximaal twee keer verlengd worden, telkens met één maand, waardoor een totale duur van drie maanden mogelijk is. Voor elke verlenging is een nieuw medisch attest nodig.

Werknemers kunnen kiezen tussen een volledige onderbreking van hun arbeidsprestaties, een halftijdse vermindering of een vermindering met één vijfde, afhankelijk van hun noden en de zorgsituatie.

Vergoeding en bescherming

Tijdens palliatief verlof ontvangt de werknemer geen loon van de werkgever, maar wel een uitkering van de RVA. Het bedrag varieert naargelang de gekozen onderbrekingsvorm en de gezinssituatie.

In sommige gevallen kan er een aanvullende premie worden toegekend, bijvoorbeeld in Vlaanderen. Daarnaast geniet de werknemer van ontslagbescherming vanaf de aanvraag tot drie maanden na het einde van het verlof.

Wat als de patiënt langer dan drie maanden leeft?

Als de patiënt langer leeft dan de maximale duur van drie maanden palliatief verlof, bots je op een wettelijke grens: palliatief verlof kan niet verder verlengd worden voor dezelfde patiënt. Na de drie opeenvolgende maanden (initiële maand + twee verlengingen) stopt dit specifieke recht, ook al loopt de zorgsituatie verder.

In de praktijk betekent dit niet dat je geen oplossingen meer hebt. Je kan eventueel overschakelen naar andere verlofstelsels, afhankelijk van je situatie. Zo is er verlof voor medische bijstand. Dit laat toe om zorg te blijven geven aan een ernstig zieke persoon (niet noodzakelijk in terminale fase) en heeft ruimere mogelijkheden qua duur.

Er bestaat ook tijdskrediet met zorgmotief. Hiermee kan je je arbeidsprestaties verminderen of tijdelijk stoppen om zorg te verlenen, al gelden hier strengere voorwaarden. En ook een gewone verlofregeling zoals vakantie, onbetaald verlof of in overleg met de werkgever een flexibele oplossing behoren tot de mogelijkheden.

Belangrijk om te weten

Omdat palliatief verlof specifiek bedoeld is voor de terminale fase, gaat de wetgever ervan uit dat deze periode beperkt is in de tijd. Wanneer de situatie langer duurt, verschuift de focus juridisch naar bredere zorgverlofregelingen. Het is daarom vaak aangewezen om tijdig te bekijken welke overgang naar een ander stelsel het best aansluit bij jouw noden en financiële situatie.