Opnieuw vallende sterren: het beste uur dat je kan gaan kijken

Orioniden bereiken hun piek: wanneer moet je kijken?

De Orioniden komen eraan, een meteorenzwerm die elk jaar in oktober voor vallende sterren zorgt. Het maximum wordt op donderdag 22 oktober rond 11 uur verwacht. Op dat moment is het bij ons al licht, waardoor je de meteoren niet kunt waarnemen. Voor Nederland en België liggen de interessantste kijkuren daarom in de voorafgaande nacht, en vooral in de vroege ochtend.

Dat betekent niet dat je de hele nacht wakker moet blijven. Rond 6 uur staat het punt waaruit de meteoren lijken te komen hoog aan de hemel. Een vroege start kan daardoor aantrekkelijker zijn dan urenlang kijken vóór middernacht. Plan bijvoorbeeld een rustig kijkmoment voordat je normale ochtendroutine begint, als de hemel tenminste voldoende helder is.

Waarom wachten tot de maan ondergaat loont

Dit jaar maakt de maan het sterrenkijkers moeilijk. Rond de piek is een groot deel van het maanoppervlak verlicht. Dat licht maakt de hemel helderder, waardoor zwakke meteoren minder goed afsteken tegen de achtergrond. Je kunt dus op een geschikte plek staan en toch veel lichtstreepjes missen.

De beste kansen ontstaan in de vroege ochtend nadat de maan ondergaat. Voor onze streken ligt dat rond halfvier, met plaatselijke verschillen in het precieze tijdstip. Daarna verdwijnt die storende lichtbron en wordt de hemel gunstiger om te kijken. Wachten tot vlak voor zonsopkomst is evenmin ideaal: zodra de ochtendschemering inzet, verdwijnen de zwakkere meteoren opnieuw uit beeld.

Hoeveel vallende sterren kun je echt zien?

Verwacht geen onafgebroken regen van lichtstrepen. Voor onze streken komt de schatting rond het beste kijkmoment uit op ongeveer elf Orioniden per uur bij een donkere, heldere hemel. Dat is een verwachting, geen vast aantal dat je gegarandeerd zult tellen. Meteoren verschijnen bovendien onregelmatig: na een stille periode kunnen er plots enkele kort na elkaar opduiken.

Daarnaast kunnen meteoren verschijnen die niet tot de Orioniden behoren. Niet elk lichtstreepje dat je ziet, komt dus uit dezelfde zwerm. Probeer vooral niet na vijf minuten te besluiten dat er niets gebeurt. Een langer kijkmoment geeft je meer gelegenheid om zo’n korte flits op te merken en maakt het uitstapje minder afhankelijk van toevallig geluk.

Kies je kijkplek voordat je de wekker zet

Een donkere locatie helpt, maar ook daar blijft bewolking bepalend. Achter een dicht wolkendek zijn de meteoren niet zichtbaar. Bekijk daarom voor je gaat slapen de plaatselijke weersverwachting en controleer bij het opstaan nog even de hemel. Een voorspelde piek betekent immers niet dat het weer automatisch meewerkt.

Zoek een plek waar straatlampen, tuinverlichting en verlichte gevels je zicht zo weinig mogelijk hinderen. Een vrij uitzicht is handig: tussen hoge gebouwen of onder bomen blijft maar een klein stuk hemel over. Je hoeft daarvoor geen ingewikkelde uitstap te organiseren. Bekijk eerst of je in je eigen omgeving een toegankelijke, donkere plek kent waar je rustig kunt zitten.

Een telescoop is niet nodig

Voor het bekijken van de Orioniden kun je gewoon je blote ogen gebruiken. Neem een ligstoel of een deken mee en kijk naar een ruim deel van de hemel. Alleen naar het sterrenbeeld Orion staren hoeft niet: de meteoren kunnen verspreid over de hemel verschijnen.

Geef je ogen ongeveer een halfuur om aan het donker te wennen. Warme kleding en een comfortabele houding helpen om dat vol te houden. Leg alles liefst vooraf klaar, zodat je ’s ochtends meteen naar buiten kunt. Een thermos met iets warms kan van het wachten bovendien een aangenaam begin van je dag maken.

Je kijkt naar achtergelaten materiaal van een beroemde komeet

De lichtstrepen ontstaan wanneer de aarde door achtergelaten materiaal van de komeet Halley beweegt. Kleine deeltjes komen met hoge snelheid onze atmosfeer binnen en veroorzaken het lichtverschijnsel dat we een vallende ster noemen. Bij de Orioniden kunnen ook sporen ontstaan die na de flits nog even blijven nagloeien.

Is het tijdens de pieknacht bewolkt, dan zijn niet meteen alle kansen voorbij. De activiteitsperiode van de Orioniden loopt door tot begin november, al blijft de nacht rond het maximum het belangrijkste richtpunt. Een heldere ochtend eromheen kan dus ook de moeite waard zijn. Kies vooral een moment waarop duisternis, vrij zicht en het weer samen gunstig uitpakken.