Steeds meer GAS-boetes voor deze overtredingen: ‘Boetes tot 500 euro’
Het nieuwe GAS-verslag 2020-2025 brengt duidelijk in kaart welke gedragingen het vaakst leiden tot een gemeentelijke administratieve sanctie. Uit de cijfers blijkt dat vooral afvalgerelateerde overtredingen, lawaaioverlast en problemen met openbare netheid het vaakst bestraft worden door gemeenten. Vooral sluikstorten, zwerfvuil en nachtlawaai blijven hardnekkige problemen in heel wat Vlaamse steden en gemeenten.
GAS-boetes kunnen stevig oplopen
Voor afvalinbreuken kunnen de boetes snel hoog oplopen. Bij overtredingen zoals sluikstorten, verkeerd aangeboden afval, sigarettenpeuken op straat of zwerfvuil kunnen GAS-boetes oplopen tot 350 euro. In sommige gemeenten kunnen de bedragen zelfs stijgen tot 500 euro, afhankelijk van het lokale politiereglement.
Daarbij komt nog dat gemeenten soms extra kosten aanrekenen voor het opruimen van afval. Vooral bij sluikstorten kan de uiteindelijke factuur daardoor nog een stuk hoger uitvallen.
Belangrijk is wel dat de exacte bedragen verschillen van gemeente tot gemeente. Elke stad of gemeente bepaalt namelijk zelf haar politiereglement en kan bepaalde overtredingen strenger aanpakken dan andere lokale besturen.
Waarom mensen zulke overtredingen blijven plegen
Lokale besturen en afvalintercommunales zien verschillende oorzaken voor het hoge aantal afvalinbreuken. Sommige mensen proberen kosten voor containerparken of grofvuilophaling te vermijden. Anderen vinden het te veel moeite om afval correct te sorteren of naar een recyclagepark te brengen.
Daarnaast speelt ook gemakzucht een rol. Zo worden sigarettenpeuken nog vaak op straat gegooid, zetten mensen vuilniszakken te vroeg buiten of wordt afval achtergelaten langs parkings, veldwegen of openbare plaatsen.
Wildplassen blijft probleem in uitgaansbuurten
Ook wildplassen blijft een veelvoorkomende GAS-inbreuk. Vooral in uitgaansbuurten en tijdens evenementen duikt het probleem regelmatig op. Volgens lokale besturen speelt het tekort aan openbare toiletten daarbij soms mee, zeker tijdens drukke nachten of festivals.
Bij problemen rond openbare netheid speelt ook mentaliteit een belangrijke rol. Sommige mensen voelen zich minder verantwoordelijk voor publieke ruimtes dan voor hun eigen woning of tuin.
Belangrijk om weten is dat veel GAS-inbreuken eerder beschouwd worden als overlastproblemen dan als zware criminaliteit. GAS-boetes worden vooral gebruikt om sneller te kunnen optreden tegen gedrag dat het dagelijkse samenleven verstoort.
Snelle aanpak blijkt cruciaal
Een snelle opvolging werkt vaak beter werkt dan enkel strengere boetes opleggen. Wanneer afval, graffiti of andere vormen van overlast dagenlang zichtbaar blijven, ontstaat sneller het gevoel dat regels toch niet gecontroleerd worden.
Daardoor proberen veel gemeenten sneller op te ruimen, zichtbare controles uit te voeren, GAS-boetes sneller af te handelen en probleemzones extra te monitoren. Vooral bij sluikstorten blijkt snelle opruiming belangrijk om te vermijden dat andere mensen hetzelfde gedrag gaan kopiëren.
Enkel strengere boetes volstaan niet
Veel experts zijn het erover eens dat alleen strengere boetes invoeren meestal onvoldoende is om gedrag op lange termijn echt te veranderen. Daarom combineren steeds meer gemeenten sanctionering met sensibilisering, preventie en praktische ondersteuning.
Volgens lokale besturen werkt een combinatie van duidelijke regels, zichtbare controles, snelle sancties en sensibilisering vaak beter om overlast structureel terug te dringen. Daarmee hopen steden en gemeenten de leefbaarheid in buurten de komende jaren verder te verbeteren.