Energiearmoede bij Belgische huishoudens: veel kunnen huis onvoldoende verwarmen

Een nieuwe manier om energiearmoede te meten

Tot voor kort bestonden er geen eenduidige, officiële cijfers om energiearmoede in België te meten. Dankzij de nieuwe methodologie van de FOD Economie, gebaseerd op de SILC-enquête van Statbel en geïnspireerd op de Barometer Energiearmoede van de Koning Boudewijnstichting, krijgen we voor het eerst een helder beeld van de omvang van het probleem. 

De FOD onderscheidt drie kernindicatoren die elk een ander aspect van energiearmoede in kaart brengen, waardoor de situatie vollediger en accurater wordt beoordeeld dan ooit tevoren.

Gemeten energiearmoede treft 14,8% van de huishoudens

De eerste indicator is het gemeten risico op energiearmoede: gezinnen die een onevenredig groot deel van hun inkomen moeten besteden aan energie, ten koste van hun welzijn. In 2024 viel 14,8% van de Belgische huishoudens in deze categorie. 

Voor deze gezinnen is de energierekening niet gewoon een maandelijkse kost, maar een financiële last die weegt op hun totale budget. Vaak betekent dit in de praktijk dat er minder geld overblijft voor andere essentiële uitgaven zoals voeding, gezondheidszorg of schoolkosten.

Verborgen energiearmoede: een onderschat probleem

Daarnaast is er het risico op verborgen energiearmoede. Deze indicator omvat gezinnen die hun energieverbruik zodanig sterk beperken dat ze vermoedelijk niet meer voldoen aan hun basisbehoeften. Hoewel ‘slechts’ 2,6% van de huishoudens hieronder valt, gaat het om een vorm van energiearmoede die vaak over het hoofd wordt gezien. 

Het betreft mensen die uit angst voor hoge facturen de verwarming nauwelijks aanzetten of warm water alleen gebruiken wanneer het strikt noodzakelijk is. Achter die cijfers schuilt een dagelijkse realiteit van kou en ongemak.

Subjectieve energiearmoede: 4,1% kan de woning niet warm houden

Tot slot is er de subjectieve indicator: gezinnen die in de enquête aangeven dat ze hun woning in de winter onvoldoende warm kunnen houden om financiële redenen. In 2024 ging het om 4,1% van de Belgische huishoudens. 

Deze groep staat symbool voor een directe aantasting van het welzijn. Een koude woning verhoogt niet alleen gezondheidsrisico's, maar heeft ook een sterke impact op het dagelijkse comfort en het mentale welzijn.

Bijna één op de vijf huishoudens kwetsbaar

Wanneer de drie categorieën samen worden bekeken, blijkt dat 19,7% van de Belgische huishoudens kwetsbaar is voor minstens één vorm van energiearmoede. Dat betekent concreet dat bijna één op de vijf gezinnen kampt met ernstige problemen rond energiegebruik of -facturatie. 

Vooral werklozen, alleenstaanden en eenoudergezinnen lopen een verhoogd risico, evenals mensen die wonen in slecht geïsoleerde of verouderde woningen. Niet toevallig zijn het vaak dezelfde groepen die ook al in andere armoedestatistieken terugkeren.

Wie energiearmoede kent, betaalt dubbel zoveel voor energie

Uit de analyse blijkt verder dat huishoudens met een risico op energiearmoede gemiddeld dubbel zoveel van hun inkomen aan energie besteden als het nationale gemiddelde: 13,6% tegenover 6,2%. 

Deze cijfers maken duidelijk dat energiearmoede niet enkel een kwestie is van zuinig omgaan met middelen, maar ook van structurele ongelijkheid. Gezinnen in minder kwaliteitsvolle woningen of met oudere verwarmingssystemen hebben simpelweg hogere rekeningen, zelfs bij een laag verbruik.

Lees ook ons artikel over hoe je kan besparen op je verwarmingsfactuur. 

Waarom deze cijfers belangrijk zijn voor beleid en samenleving

De nieuwe cijfers onderstrepen de urgentie om energiearmoede structureel aan te pakken. Investeringen in woningkwaliteit, zoals isolatie en energiezuinige verwarmingssystemen, blijven cruciaal. Daarnaast spelen ook financiële maatregelen, zoals gerichte ondersteuning voor kwetsbare gezinnen of sociale energietarieven, een belangrijke rol.

De officiële publicatie van de FOD Economie biedt beleidsmakers, onderzoekers en maatschappelijke organisaties een heldere, betrouwbare basis om gerichte maatregelen te ontwikkelen.