Kan het extreme noodweer uit Spanje ook België treffen? David Dehenauw legt uit

Hevig noodweer rond Barcelona

De regio rond Barcelona werd afgelopen weekend getroffen door bijzonder zware regenval. Het ging volgens de berichtgeving om de hevigste regenval in twintig jaar tijd. Op verschillende plaatsen veranderden straten in rivieren en kwamen wagens in het water terecht. Ook VRT Nieuws kwam met beelden en interview uit de getroffen streek. 

Het extreme weer is geen volledig nieuw fenomeen voor de regio. "Dat is een probleem dat we de laatste zeven jaar zien terugkeren in de herfst in de Middellandse Zee", legt weerman David Dehenauw uit aan Het Laatste Nieuws.

Waarom kan er zoveel regen vallen rond de Middellandse Zee?

De verklaring heeft veel te maken met het grote temperatuurverschil tussen het zeewater en de lucht erboven. Na een warme zomer blijft de Middellandse Zee bijzonder lang warm, terwijl de lucht in het najaar veel sneller kan afkoelen. Dat verschil kan volgens de weerman een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van zware buien.

Deze zomer liep de temperatuur van het zeewater in de Middellandse Zee op tot ongeveer 30 graden. Daardoor zit er bijzonder veel warmte en vocht in de onderste luchtlagen. Tegelijk kan de lucht op enkele kilometers hoogte aanzienlijk kouder zijn.

"Je zit daar dus met enorme temperatuurverschillen tussen de lucht vlak boven de zee en de lucht op een aantal kilometer hoogte. Dat zorgt voor een enorme stijging van vochtige lucht en creëert massieve wolken."

"Als het in de bovenlucht koud is, gaat die waterdamp wolken en dus regen vormen. En hoe meer waterdamp er in die wolk zit, hoe groter de neerslaghoeveelheid."

Kan zo'n noodweer ook in België ontstaan na onze hete zomer?

De extreme temperaturen van de voorbije zomer doen misschien vermoeden dat ook België rekening moet houden met dezelfde combinatie van warm zeewater en uitzonderlijk zware regenval. Toch hoeven we volgens Dehenauw niet meteen te vrezen voor een Spaanse scenario in ons land.

"Nee, dat blijft rond de Middellandse Zee", benadrukt de weerman. Dat betekent uiteraard niet dat België geen zware regenbuien of wateroverlast kan krijgen. Ook bij ons kunnen warme en vochtige luchtmassa's aanleiding geven tot stevige buien. De omstandigheden die momenteel voor het extreme mediterrane noodweer zorgen, zijn echter niet zomaar naar België te vertalen.

Ook onze Noordzee is warmer, maar dat is niet voldoende

Het zeewater voor onze kust is volgens Dehenauw eveneens aanzienlijk opgewarmd. Toch is de situatie niet vergelijkbaar met die in de Middellandse Zee.

"Wij ondervinden ook soms invloed van de warme zee, maar meestal vertaalt zich dat wat later op het jaar. Ons zeewater is ook serieus opgewarmd maar niet zoals in de Middellandse Zee."

Bovendien is een hoge zeewatertemperatuur op zichzelf niet voldoende om extreem noodweer te veroorzaken. Er moeten meerdere atmosferische omstandigheden tegelijk samenvallen.

"Je moet weken aan een stuk circulatie hebben vanuit zee." Ook de windrichting speelt daarbij een belangrijke rol. Zodra de luchtstroming verandert, kan het hele weerscenario er anders uitzien. 

Waarom het na een hete zomer nog lang warm kan blijven op zee

Een belangrijk verschil tussen land en zee is dat zeewater veel trager afkoelt. Terwijl de temperaturen boven land in het najaar relatief snel kunnen dalen, blijft de zee nog lange tijd warmte afgeven aan de atmosfeer.

Dat verklaart mee waarom de Middellandse Zee in de herfst nog een belangrijke bron van warmte en vocht kan zijn. Wanneer daar vervolgens veel koudere lucht boven komt te liggen, kunnen de omstandigheden gunstig worden voor zeer zware regenval.

Het is dus niet alleen de hitte van de zomer die bepalend is. Vooral de combinatie van warm zeewater, vochtige lucht, koude lucht op grotere hoogte en een specifieke luchtcirculatie kan voor extreem weer zorgen.