Interview. Vriest het buiten? Dit gebeurt er met je warmtepomp

Photo-collage Kurt Van Campenhout en shutterstock_583655068
Afbeelding bron: Shutterstock.com

Een warmtepomp is een energiezuinige manier om je woning te verwarmen, maar wat gebeurt er wanneer de buitentemperatuur plots flink onder nul zakt? Verbruikt het toestel dan veel meer elektriciteit? En kan een airco bij strenge vorst zelfs uitvallen? Kurt Van Campenhout, Technical Sector Manager HVAC-S bij Techlink, legt uit wat je tijdens koude winterdagen mag verwachten en waar je op moet letten.

Wordt een warmtepomp minder efficiënt bij vriesweer?

Wie een luchtgebonden warmtepomp heeft, zal merken dat het rendement verandert naarmate het buiten kouder wordt. Dat is normaal. Een warmtepomp haalt namelijk warmte uit de buitenlucht en gebruikt die om de woning te verwarmen. Ook wanneer het vriest, zit er nog warmte-energie in de buitenlucht die het toestel kan benutten.

Dat betekent echter niet dat een warmtepomp bij negatieve temperaturen automatisch uitvalt. "Een luchtgebonden warmtepomp wordt doorgaans minder efficiënt naarmate de buitentemperatuur daalt. Dat betekent echter niet dat ze bij vriesweer automatisch uitvalt", verduidelijkt Kurt Van Campenhout aan Redactie24.

Wanneer de buitentemperatuur daalt, moet de compressor harder werken om de gewenste binnentemperatuur te bereiken. Daardoor neemt de efficiëntie af. Dat wordt uitgedrukt in de COP, oftewel de verhouding tussen de hoeveelheid geleverde warmte en de elektriciteit die de warmtepomp daarvoor verbruikt.

Waarom stijgt het elektriciteitsverbruik bij koude temperaturen?

De COP geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp produceert tegenover de elektriciteit die ze verbruikt. "Een COP van 4 betekent bijvoorbeeld dat het toestel met 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte levert. Daalt de COP bij koudere omstandigheden naar 2,5, dan is voor dezelfde hoeveelheid warmte 60 procent meer elektriciteit nodig."

Maar er speelt nog een tweede factor mee." Wanneer het buiten kouder wordt, heeft een woning meer warmte nodig om de gewenste binnentemperatuur te behouden. De warmtepomp moet dus harder werken op een moment dat ze minder efficiënt functioneert. Beide effecten samen verklaren waarom het elektriciteitsverbruik tijdens koude winterdagen sterk kan toenemen", aldus de expert bij Techlink.

Wie tijdens een koude winterperiode een hoger elektriciteitsverbruik opmerkt, hoeft dus niet meteen te denken dat er iets mis is met de installatie. Een stijgend verbruik kan een normaal gevolg zijn van de weersomstandigheden en de grotere warmtevraag van de woning.

Kan de buitenunit van een warmtepomp bevriezen?

Bij koud en vooral vochtig weer kan er ijsvorming ontstaan op de buitenunit van een luchtgebonden warmtepomp. Dat klinkt misschien verontrustend, maar is op zich een normaal verschijnsel.

Moderne airco's zijn uitgerust met een automatische ontdooifunctie. "Wanneer de buitenunit ijs begint te vormen, voert het toestel een zogenaamde ontdooicyclus uit. Daarbij wordt het ijs verwijderd zodat de warmtepomp opnieuw efficiënt warmte uit de buitenlucht kan halen."

Tijdens zo'n ontdooicyclus kan het rendement tijdelijk beïnvloed worden. Dat hoort bij de normale werking van het systeem en betekent niet noodzakelijk dat er een technisch probleem is.

"Wel is het belangrijk dat de buitenunit voldoende vrije luchttoevoer heeft. Ook het condens- en dooiwater moet ongehinderd kunnen wegstromen. Bladeren, vuil of een ophoping van ijs kunnen de werking verstoren."

Tot hoeveel graden onder nul werkt een warmtepomp?

Veel mensen vragen zich af of een warmtepomp nog voldoende warmte kan leveren wanneer het buiten -5, -10 of zelfs -15 graden wordt. Volgens Van Campenhout kunnen moderne toestellen behoorlijk lage buitentemperaturen aan.

"Afhankelijk van het model kunnen moderne warmtepompen blijven functioneren bij temperaturen van -15 tot -20 graden of zelfs lager. De exacte ondergrens verschilt echter per toestel. Daarom is het belangrijk om de technische documentatie van de fabrikant te raadplegen."

Waarop moet je letten bij de keuze van een warmtepomp?

Wie een warmtepomp laat installeren, kijkt vaak in de eerste plaats naar het nominale vermogen. Toch is dat volgens Techlink niet het enige waarop je je moet baseren.

"Het is belangrijk om niet alleen het nominale vermogen van een warmtepomp te beoordelen, maar vooral het beschikbare verwarmingsvermogen en rendement bij lage buitentemperaturen", benadrukt Van Campenhout.

Een installatie moet namelijk afgestemd zijn op de woning en de lokale klimaatomstandigheden. Een correct ontworpen systeem moet ook tijdens de koudste verwachte winterdagen voldoende warmte kunnen leveren.

Daarom is een goede dimensionering essentieel. Daarbij wordt rekening gehouden met onder meer de warmtebehoefte van de woning, de isolatiegraad en de prestaties van het gekozen toestel bij lage buitentemperaturen.

Moet je je zorgen maken over je warmtepomp tijdens een koude winter?

De belangrijkste aandachtspunten zijn de juiste keuze en dimensionering van het toestel, voldoende vrije luchttoevoer naar de buitenunit en een goede afvoer van dooiwater. Wie bij de installatie rekening houdt met de prestaties tijdens koude dagen, kan ook in de winter op een warmtepomp rekenen.