Belangrijke veranderingen voor wie wil verbouwen vanaf 1 maart 2026

De hervorming wil het vergunningenstelsel eenvoudiger en transparanter maken. Voor wie plannen heeft om te bouwen of te renoveren, is het belangrijk om te weten wat precies verandert.

Afschaffing van de meldingsplicht

Tot nu toe bestonden er drie categorieën: vergunningsplichtige werken, meldingsplichtige werken en vrijgestelde handelingen. De meldingsplicht werd ooit ingevoerd als lichtere variant van een vergunning, maar leidde in de praktijk vaak tot complexe dossiers en fouten.

Vanaf 1 maart 2026 wordt die meldingsplicht in bijna alle gevallen afgeschaft. Handelingen worden voortaan ofwel volledig vrijgesteld, ofwel opnieuw vergunningsplichtig. Alleen voor zorgwoningen blijft de meldingsplicht behouden. Volgens minister Jo Brouns moet dit zorgen voor meer rechtszekerheid. Burgers hoeven minder te twijfelen over welke procedure ze precies moeten volgen.

Veel meer verbouwingen zonder vergunning

De lijst met vrijgestelde handelingen wordt aanzienlijk uitgebreid. Vooral bij renovaties aan woningen verdwijnt voor veel ingrepen de vergunningsplicht. Zo worden verbouwingen aan gevels en daken zonder volumevergroting vrijgesteld, inclusief het aanpassen of plaatsen van ramen en deuren. Voorwaarde is wel dat de energieprestatie van de woning niet verslechtert en dat men niet voorbij de rooilijn bouwt.

Ook alle verbouwingen binnenshuis, zelfs wanneer er stabiliteitswerken nodig zijn, worden vrijgesteld. Daarnaast mag buitenisolatie zonder vergunning worden aangebracht, net zoals stekkerzonnepanelen op gevels of balkonleuningen.

Minder regels voor bedrijven

Bedrijven krijgen vergelijkbare versoepelingen als particulieren. Het aanbrengen van buitenisolatie, werken aan gevels en daken, de installatie van zonnepanelen en zonneboilers en binnenverbouwingen worden in veel gevallen vrijgesteld van vergunning. Dat moet investeringen in infrastructuur versnellen en ondernemingen toelaten flexibeler te werken.

Einde aan het gemeentelijk kluwen

Een belangrijk onderdeel van de hervorming is de beperking van extra gemeentelijke regels. Vandaag kunnen gemeenten eigen vergunningsverordeningen invoeren, wat leidde tot een lappendeken van lokale verschillen. Dat zorgde vaak voor verwarring bij bouwheren en architecten.

In de toekomst mogen gemeenten enkel nog regels opleggen binnen een strikt afgebakende lijst. Die lijst gaat over het vellen van bomen, het verwijderen van houtige beplanting met erfgoedwaarde en handelingen aan beschermd of waardevol erfgoed. Hierdoor ontstaat meer uniformiteit over Vlaanderen.

Lees ook: Dit verandert in 2026 aan Vlaamse renovatiepremies

Minder regels, meer duidelijkheid

Volgens minister Jo Brouns draait de hervorming om vertrouwen en eenvoud. "We maken komaf met onduidelijke of onnodige regels. Het credo is duidelijk: minder regels, meer vertrouwen. Wie verbouwt of investeert, wil snel weten waar hij aan toe is. Met deze hervorming brengen we meer eenvoud, duidelijkheid en snelheid in ons omgevingsbeleid", aldus Brouns.

Het besluit wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad en treedt officieel in werking op 1 maart 2026. Voor wie renovatieplannen heeft, kan het dus lonen om de timing en de nieuwe vrijstellingen goed te bekijken.