Belangrijk nieuws voor nabestaanden die na een overlijden in een administratief doolhof terechtkomen

Begrafenis - doodskist
Afbeelding bron: Pixabay (archieffoto)

Een overlijden brengt niet alleen veel verdriet met zich mee, maar ook een lange lijst aan administratieve verplichtingen. Voor veel nabestaanden komt die papiermolen op een bijzonder moeilijk moment. Uit de Uitvaartbarometer van uitvaartspecialist DELA blijkt dat slechts één op de drie Belgen zich goed voorbereid voelt op de administratie die na een overlijden geregeld moet worden. Bovendien zegt 58 procent van de mensen die al eens een uitvaart organiseerden dat ze vastliepen in de administratieve afhandeling ervan. Om die reden wordt het digitale platform eLys sinds 1 januari 2026 verplicht gebruikt door alle steden en gemeenten in Vlaanderen.

Na een overlijden moeten nabestaanden vaak in korte tijd heel wat zaken regelen. Denk aan het blokkeren of vrijgeven van bankrekeningen, het stopzetten van gsm-abonnementen, het aanpassen van verzekeringen, het beëindigen van gas- en elektriciteitscontracten en het inlichten van verschillende overheidsdiensten. Daarnaast zijn er afspraken bij de gemeente, de notaris en de bank. Voor mensen die midden in een rouwproces zitten, zorgt dat vaak voor extra stress en onzekerheid.

De cijfers van DELA

Dat blijkt ook uit de cijfers van DELA. Meer dan zes op de tien Belgen voelen zich onvoldoende geïnformeerd over wat er precies moet gebeuren na een overlijden. 36% zegt niet erg goed op de hoogte te zijn van de procedures, terwijl 26% zegt helemaal geen zicht te hebben op de administratieve stappen die moeten worden genomen. 

Die onzekerheid vertaalt zich ook in de praktijk. Meer dan de helft van de mensen die al een uitvaart organiseerden (58%), ondervonden tijdens het proces één of meerdere obstakels. Zelfs na de uitvaart blijft er vaak nog weken of maanden administratief werk over.

Volgens Koen Moreels, uitvaartondernemer bij DELA, is de behoefte aan ondersteuning groot. "Bijna twee op de drie (64%) geven aan dat ze hulp konden gebruiken bij het afhandelen van wettelijke verplichtingen. Meer dan de helft (56%) had daarnaast nood aan ondersteuning bij praktische zaken, zoals het insturen van nummerplaten, het annuleren van doktersafspraken of het aanpassen van verzekeringen."

Het digitale platform eLys

Het verplichte digitale platform eLys moet daar verandering in brengen en nabestaanden meer tijd geven in het rouwproces. Het systeem digitaliseert de overlijdensadministratie en zorgt ervoor dat verschillende betrokken partijen, zoals artsen, lokale besturen en uitvaartondernemers, sneller en efficiënter kunnen samenwerken en bepaalde procedures sneller kunnen worden afgehandeld. 

Een belangrijk voordeel is dat de laatste wilsbeschikking onmiddellijk digitaal beschikbaar is. Vlaamse steden en gemeenten maken sinds 1 januari 2026 verplicht gebruik van eLys.

Een volgende stap

Moreels hoopt ook snel op een volgende stap. "Voor nabestaanden verandert er voorlopig weinig, maar in een volgende fase moet eLys ook gekoppeld worden aan banken, nutsbedrijven en notarissen. Daardoor zouden families die instanties in de toekomst niet langer zelf moeten verwittigen, wat de administratieve last na een overlijden aanzienlijk kan verlichten. We hopen dat hier snel werk van gemaakt wordt."