Je nalatenschap regelen voor je sterft: met deze 10 tips bespaar je je familie heel wat zorgen

Eén uur voorbereiden kan je familie weken werk besparen

De komende maanden zijn traditioneel een zware periode. In de winter telt België gemiddeld 364 overlijdens per dag, tegenover 275 in de zomer. Toch staan weinig mensen stil bij de praktische gevolgen die hun overlijden voor nabestaanden heeft.

Uit een steekproef van meer dan 10.000 nalatenschappen die Legacio in België begeleidde, blijkt dat amper 11 procent van de overledenen een testament had opgesteld. Bij gescheiden personen was dat zelfs maar 7 procent. Bovendien had slechts 41 procent van de gehuwde overledenen een huwelijkscontract afgesloten.

Een eerste belangrijke stap is daarom alle juridische en administratieve documenten op één plaats te verzamelen. Denk aan testamenten, huwelijkscontracten, eigendomsakten, verzekeringen en abonnementen. Maak ook een overzicht van leveranciers en contactgegevens. Controleer daarvoor eventueel je e-mails en bankafschriften.

Minstens even belangrijk: vertel een vertrouwenspersoon waar je documenten terug te vinden zijn. Een zorgvuldig samengesteld dossier heeft weinig nut wanneer niemand weet waar het ligt.

Ook je bankrekeningen verdienen aandacht. Bij vier op de tien nalatenschappen die Legacio onderzocht, waren minstens twee banken betrokken. Bij één op de tien dossiers ging het zelfs om drie of meer banken. Breng daarom je rekeningen in kaart, sluit ongebruikte rekeningen af en vergeet eventuele buitenlandse rekeningen niet.

“Elke vergeten rekening en elk vergeten contract betekent een extra formaliteit voor de familie, die soms pas maanden later aan het licht komt. Vandaag één uur de tijd nemen om alles in kaart te brengen, kan uw naasten morgen weken werk besparen”, klinkt het.

Voorkom discussies over bezittingen en digitale accounts

Een derde tip is een persoonlijke inventaris opstellen van je roerende en onroerende goederen. Noteer welke bezittingen je hebt en houd ook bij welke schenkingen je tijdens je leven al hebt gedaan. Vermeld daarbij aan wie je iets schonk, wat het precies was en wanneer dat gebeurde.

Dat kan later heel wat onduidelijkheid tussen erfgenamen voorkomen. Volgens de dossiers van Legacio was zeven op de tien geldschenkingen nooit geregistreerd. Het mediane bedrag bedroeg 13.000 euro.

Vergeet daarnaast je digitale nalatenschap niet. E-mails, sociale media, foto's, online abonnementen en cryptoactiva maken steeds vaker deel uit van iemands leven. Maak een lijst van je accounts en abonnementen, maar noteer daarin geen wachtwoorden of bankcodes.

Je kunt vooraf ook een vertrouwenspersoon aanduiden via functies zoals de contactpersoon voor nalatenschap bij Apple, de inactiviteitsbeheerder van Google of de nalatenschapscontactpersoon van Facebook.

“Vandaag bestaat een deel van iemands leven alleen nog op zijn of haar telefoon. Zonder een eenvoudige lijst van accounts en abonnementen zijn families weken bezig om alles te reconstrueren. Soms blijven ze bovendien maandenlang abonnementen betalen”, klinkt het.

Bescherm je partner en leg je laatste wensen vast

Ook je uitvaartwensen bespreek je beter vooraf. Wil je begraven of gecremeerd worden? Welke ceremonie verkies je en welke muziek mag worden gespeeld? In België kun je bij je gemeente gratis een verklaring van laatste wilsbeschikkingen indienen.

Denk ook aan de financiering. Een uitvaartverzekering of een afzonderlijk spaarpotje kan voorkomen dat nabestaanden onverwacht duizenden euro's moeten voorschieten. Vergelijk wel de totale premies met het verzekerde bedrag.

Voor niet-gehuwde koppels is een testament bijzonder belangrijk. Een feitelijk samenwonende partner erft zonder testament niets. Wettelijk samenwonenden hebben beperktere erfrechten dan gehuwden. Ook bij nieuw samengestelde gezinnen is het verstandig om de verdeling van de nalatenschap vooraf te bekijken.

Controleer bovendien de begunstigingsclausule van je levensverzekering. Een echtscheiding, nieuw huwelijk of geboorte kan ervoor zorgen dat de aangeduide begunstigde niet langer overeenstemt met je wensen.

Denk ook aan bescherming tijdens je leven

Je nalatenschap voorbereiden betekent niet alleen nadenken over wat er na je overlijden gebeurt. Ook wilsonbekwaamheid kan problemen veroorzaken. Door een buitengerechtelijke beschermingsvolmacht op te stellen, kun je vooraf iemand aanwijzen die je belangen behartigt wanneer je dat zelf niet meer kunt.

Bespreek je volledige situatie eventueel met een expert. De erfbelasting verschilt immers tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Ook de familieband speelt een belangrijke rol bij de tarieven.

Na een overlijden moeten erfgenamen bovendien rekening houden met de aangiftetermijn: vier maanden bij een overlijden in België, vijf maanden bij een overlijden elders in Europa en zes maanden bij een overlijden buiten Europa.

Een notaris is niet verplicht om de aangifte van nalatenschap in te dienen. Volgens Legacio is bij twee op de drie nalatenschappen die het bedrijf begeleidde evenmin een notariële akte nodig.

“Uw nalatenschap voorbereiden betekent niet dat u met uw eigen dood bezig bent, maar dat u zorg draagt voor de mensen van wie u houdt. De meeste families die we begeleiden, hadden kostbare tijd kunnen besparen als bepaalde zaken vooraf waren geregeld”, besluit men bij Legacio.