Uitkeringen langdurig zieken kosten meer dan 10,5 miljard: "Fraude moet aangepakt worden"
Het aantal Belgen dat langdurig arbeidsongeschikt is en een invaliditeitsuitkering ontvangt, blijft stijgen. Dat zorgt voor hogere overheidsuitgaven en het roept ook vragen op over de controle op die uitkeringen. Minister Theo Francken
Bijna 577.000 Belgen ontvangen een invaliditeitsuitkering
Theo Francken
Ter vergelijking verwijst de minister naar Nederland, waar het volgens zijn cijfers om 34 per 1.000 inwoners gaat. In Duitsland zouden dat er slechts 20 zijn. Langdurig zieke ambtenaren zijn daarbij niet meegerekend, omdat zij onder een andere regeling vallen.
Francken stelt zich daarom vragen bij het verschil tussen België en de buurlanden. “Zijn Belgen werkelijk zoveel ‘zieker’ dan Nederlanders en Duitsers? Uiteraard niet”, schrijft hij. Volgens de minister speelt vooral mee dat het in België gemakkelijker zou zijn om een invaliditeitsuitkering te verkrijgen en te behouden.
15.000 mensen met een uitkering wonen in het buitenland
Een tweede punt dat Theo Francken aanhaalt, is het aantal mensen dat een Belgische invaliditeitsuitkering ontvangt terwijl ze in het buitenland wonen. Dat zou om ongeveer 15.000 personen gaan en Frankrijk en Spanje zouden de belangrijkste bestemmingen zijn.
De kwestie kwam volgens Francken opnieuw onder de aandacht nadat N-VA-fractieleider Axel Ronse cijfers over deze groep had onderzocht. De minister stelt dat er in het buitenland weinig of onvoldoende controle plaatsvindt, waardoor misbruik moeilijker op te sporen zou zijn.
Hij verwijst daarbij op ironische wijze naar de populaire vakantiebestemmingen van Belgische gepensioneerden en langdurig zieken. Zo schrijft hij over de “Salou Sick” als knipoog naar de bekende Benidorm Bastards.
Dat iemand met een invaliditeitsuitkering in het buitenland woont, betekent op zichzelf echter niet dat die persoon fraudeert. De uitkering kan onder bepaalde voorwaarden ook bij een verblijf in het buitenland worden voortgezet. De vraag is vooral of de betrokkenen nog aan de wettelijke voorwaarden voldoen en of de bevoegde diensten dat voldoende kunnen controleren.
Uitgaven stijgen van bijna 7 naar ruim 10 miljard euro
Voor Francken draait de discussie niet alleen om mogelijke fraude, maar ook om de snel oplopende kosten. Volgens de cijfers die hij aanhaalt, waren er in 2020 ongeveer 471.000 mensen met een invaliditeitsuitkering. Eind 2025 waren dat er al bijna 577.000.
De financiële impact hiervan is enorm. De uitgaven voor invaliditeitsuitkeringen stegen volgens Francken van 6,98 miljard euro in 2020 naar 10,64 miljard euro in 2025. De kosten voor langdurig zieke ambtenaren zijn daarbij niet inbegrepen.
“De budgettaire impact hiervan? Die is verpletterend”, schrijft Francken. Hij vindt dat de overheid de mogelijke fraude doortastend moet aanpakken, zeker nu er besparingen nodig zijn en extra belastingen op weinig enthousiasme kunnen rekenen.
De officiële statistieken van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) bevestigen dat langdurige arbeidsongeschiktheid een belangrijk aandachtspunt is. Het instituut publiceert cijfers over het aantal erkende invaliden en de bijbehorende uitgaven.
Strengere controles, zonder echte zieken te viseren
Francken besluit dat het aanpakken van fraude noodzakelijk is om de overheidsfinanciën gezond te houden én het vertrouwen van burgers in de politiek te beschermen. Tegelijk maakt hij in zijn bericht een uitdrukkelijk voorbehoud voor mensen die daadwerkelijk langdurig ziek zijn.
“Deze mensen moeten zich absoluut NIET geviseerd voelen”, schrijft hij. De uitdaging voor de overheid bestaat er dan ook in om mogelijke misbruiken op te sporen zonder mensen die door ziekte niet meer kunnen werken onterecht onder verdenking te plaatsen. Betere controles, duidelijke criteria en een zorgvuldige beoordeling van individuele dossiers kunnen daarbij een rol spelen.
Gerelateerde artikelen
Recente artikelen
