Elk werkend gezin betaalt jaarlijks 2000 euro voor uitkeringen langdurige ziekte

Tijdens het televisieprogramma De Tafel van Gert gaf Stijn Baert, professor arbeidseconomie aan de Universiteit Gent, uitleg over de economische gevolgen van het grote aantal langdurig zieken in België. Daarbij benoemde hij wat dit kost aan gezinnen waarin mensen wel aan het werk zijn.

Uitkeringen voor langdurig zieken kosten jaarlijks 11 tot 12 miljard euro

Volgens Baert lopen de uitgaven voor mensen die langer dan één jaar arbeidsongeschikt zijn bijzonder hoog op. "Enkel de uitkeringen voor mensen die meer dan een jaar ziek zijn bedragen 11 à 12 miljard euro", aldus de arbeidseconoom.

Dat bedrag omvat enkel de uitkeringen voor langdurig zieken en houdt geen rekening met andere indirecte kosten die gepaard gaan met langdurige afwezigheid op de arbeidsmarkt. De uitgaven voor ziekte-uitkeringen zijn de voorbije jaren sterk gestegen door de groei van het aantal langdurig zieken. Daardoor neemt ook de druk op de sociale zekerheid en de begroting toe.

Gemiddeld 2.000 euro per gezin

Volgens Baert wordt de impact pas echt duidelijk wanneer de totale kost wordt omgerekend naar het niveau van een gemiddeld gezin. "Als we dat terugrekenen naar een gezin, dan betaalt elk gezin in dit land 2.000 euro per jaar aan belastingen die rechtstreeks naar die uitkeringen gaan."

Met die uitspraak wil hij aantonen dat de financiering van langdurige ziekte-uitkeringen uiteindelijk gedragen wordt door de werkende bevolking. 

Minder mensen aan het werk betekent hogere druk op werkenden

Volgens de professor blijft het niet bij die rechtstreekse kost. Hij wijst erop dat langdurig zieken op arbeidsleeftijd niet bijdragen aan de arbeidsmarkt. "Dat betekent dat er veel minder mensen in ons land werken dan in andere landen. Mensen die langdurig ziek zijn, werken niet. Zij zijn op arbeidsleeftijd maar bieden hun arbeid niet aan."

Daardoor moeten volgens hem minder werkenden instaan voor de financiering van dezelfde sociale voorzieningen. Dat verhoogt de druk op de actieve beroepsbevolking.

België behoort al langer tot de Europese landen met een relatief lage werkzaamheidsgraad in vergelijking met verschillende buurlanden. Economen wijzen geregeld op het belang van een hogere arbeidsparticipatie om de betaalbaarheid van de sociale zekerheid te garanderen.

Twee keer een financiële impact voor werkende gezinnen

Baert benadrukt dat de financiële gevolgen volgens hem verder gaan dan alleen de uitkeringen zelf. "Dat betekent dus dat de gezinnen buiten de 2.000 euro belastingen ook meer belastingen moeten betalen omdat er minder mensen aan de slag zijn."

Volgens de arbeidseconoom ontstaat daardoor een dubbele financiële impact. Enerzijds financieren werkende gezinnen rechtstreeks de ziekte-uitkeringen via belastingen en sociale bijdragen. Anderzijds zorgt een lagere werkzaamheidsgraad ervoor dat de belastingdruk verdeeld wordt over minder actieve werknemers. "Op die manier is het twee keer oneerlijk voor het gezin waar men wel aan de slag is", stelt Baert.

Ook impact op de gezondheidszorg

Naast de financiële gevolgen wijst Baert ook op mogelijke effecten voor de gezondheidszorg zelf. Hij stelt dat middelen die naar mensen gaan die volgens hem niet thuishoren in langdurige ziekte, niet meer beschikbaar zijn voor andere patiënten.

"Als er veel mensen in de gezondheidszorg zitten die daar niet thuishoren, dan betekent dat dat we andere mensen die ernstig ziek zijn minder goede zorg kunnen geven omdat er voor hen minder budget overblijft."

Dit kadert in het debat over de efficiëntie van het Belgische systeem voor arbeidsongeschiktheid en de vraag hoe langdurig zieken beter kunnen worden begeleid richting werk wanneer dat medisch mogelijk is.

Debat over langdurige ziekte blijft actueel

Het stijgende aantal langdurig zieken blijft een belangrijk thema in het Belgische maatschappelijke en politieke debat. Beleidsmakers zoeken naar manieren om meer mensen opnieuw aan het werk te krijgen zonder daarbij de bescherming van echt zieke personen in gevaar te brengen.

Tegelijk groeit de bezorgdheid over de betaalbaarheid van de sociale zekerheid op lange termijn. De berekening van professor Stijn Baert maakt duidelijk dat de financiële gevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid niet alleen voelbaar zijn voor de overheid, maar volgens hem ook rechtstreeks doorwegen op de portemonnee van werkende gezinnen.