Zware boete voor gsm in auto, maar geen plaats voor opgepakte relschoppers: "Mensen begrijpen het niet"

Opnieuw rellen en vernielingen in Brussel en Luik

In Brussel en Luik waren er de afgelopen dagen opnieuw incidenten op waarbij jongeren vernielingen aanrichten en de confrontatie met politie zoeken. Volgens Vincent Van Quickenborne is het tijd om niet alleen de oorzaken te analyseren, maar ook maatregelen te nemen die herhaling moeten voorkomen. “Ik denk dat iedereen zijn buik er van vol heeft. Het is tijd om analyses te maken en met oplossingen te komen”, stelde hij in Terzake.

Van Quickenborne benadrukt dat het recht om te betogen een essentieel onderdeel van een democratische samenleving blijft. Volgens hem maakt een kleine groep daar echter misbruik van om geweld te plegen en schade aan te richten. “Het recht op betogen is cruciaal, maar dat recht wordt gekaapt door een minderheid die voortdurend rel zoekt met de politie en vernielingen aanbrengt.”

Dat de incidenten zich volgens hem blijven herhalen, is precies het probleem. Wanneer verdachten worden opgepakt, maar daarna snel opnieuw op straat staan, ontstaat de indruk van straffeloosheid.

Waarom het verschil in aanpak zoveel onbegrip veroorzaakt

De vergelijking die Van Quickenborne maakt, raakt aan een gevoel dat bij de bevolking leeft. Waarom lijkt de overheid bij bepaalde overtredingen snel en streng op te treden, terwijl mensen die agenten aanvallen of publieke eigendommen vernielen en plunderen soms snel weer vrij zijn?

Hij verwijst daarbij naar het gebruik van een gsm achter het stuur. Wie betrapt wordt op die overtreding, kan in België geconfronteerd worden met een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs en een boete. 

“Als je vandaag met je gsm achter het stuur zit, wat doet de politie? Uw voertuig wordt tot stilstand gebracht en je moet je rijbewijs inleveren en boetes betalen”, zei Van Quickenborne. “Dat wordt allemaal aangepakt en als je dan dat geweld in Luik en Brussel ziet, is er totale straffeloosheid. De mensen begrijpen het niet.”

Die uitspraak verwoordt een bredere frustratie over de geloofwaardigheid van de rechtshandhaving. Burgers verwachten dat regels niet alleen bestaan op papier, maar ook consequent worden toegepast. Wanneer geweld en vernielingen nauwelijks gevolgen lijken te hebben, kan dat het vertrouwen in politie en justitie onder druk zetten.

Wel is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen straffeloosheid en situaties waarin verdachten om juridische of praktische redenen niet langer vastgehouden kunnen worden. Een vrijlating betekent niet automatisch dat iemand niet meer vervolgd of later bestraft kan worden.

Jongeren vrijgelaten door gebrek aan plaats in gesloten instelling

Het onbegrip werd de voorbije dagen opnieuw aangewakkerd door de vrijlating van enkele opgepakte jongeren omdat er geen plaats voor hen was in een gesloten instelling. Zulke situaties roepen vragen op over de beschikbare capaciteit en de manier waarop de overheid omgaat met jongeren die verdacht worden van ernstige feiten.

Voor burgers is het moeilijk te begrijpen dat iemand na een arrestatie opnieuw op vrije voeten komt en bij de geweldplegers kan een gevoel van straffeloosheid heersen. Een tekort aan plaatsen is een praktisch probleem, maar neemt de bezorgdheid over geweld niet weg.

De kwestie brengt ons bij de vraag of politie, parket, justitie en de voorzieningen voor jongeren voldoende middelen hebben om gepast op te treden wanneer jongeren herhaaldelijk met geweld of vernielingen in verband worden gebracht.

Van Quickenborne wil relschoppers tijdelijk weren van betogingen

Van Quickenborne stelde eerder al voor om een manifestatieverbod mogelijk te maken voor relschoppers. Daarbij zouden personen die zich tijdens betogingen schuldig maken aan geweld of ernstige verstoringen gedurende een bepaalde periode niet meer aan betogingen mogen deelnemen.

Het voorstel moet voorkomen dat dezelfde personen telkens opnieuw opduiken bij manifestaties en daar de confrontatie zoeken. De uitdaging bestaat erin om mensen die geweld plegen gericht aan te pakken zonder het demonstratierecht van vreedzame betogers te beknotten. 

Vertrouwen herstellen vraagt meer dan strengere woorden

De discussie over de rellen in Brussel en Luik draait uiteindelijk om meer dan de vraag welke straf iemand krijgt. Burgers willen zien dat geweld, vernielingen en aanvallen op de politie daadwerkelijk worden opgevolgd en dat overtredingen niet zonder gevolgen blijven.

Dat betekent niet dat elke vrijgelaten verdachte straffeloos blijft of dat elke zaak op dezelfde manier moet worden behandeld. Wel maakt de combinatie van herhaaldelijke incidenten en een tekort aan plaatsen in gesloten instellingen duidelijk waarom de aanpak van jongerengeweld vragen oproept.

De uitspraak van Van Quickenborne vat dat maatschappelijke spanningsveld samen: “De mensen begrijpen het niet.” Om dat onbegrip weg te nemen, zijn transparante uitleg over gerechtelijke beslissingen, voldoende capaciteit en een consequente toepassing van de wet minstens zo belangrijk als nieuwe voorstellen voor strengere maatregelen.