Belangrijk voor lonen, pensioenen en uitkeringen: Wat is de spilindex?

"De spilindex is het instrument om de automatische loonindexering op te volgen en in werking te doen treden", legde Michaël Vandroogenbroeck uit in het programma 'WinWin' op Radio 2.

Even terug in de tijd

"De automatische loonindexering is in ons land een vanzelfsprekendheid, maar dat is het eigenlijk niet. Meer dan honderd jaar geleden, in de nadagen van de Eerste Wereldoorlog, zocht de toenmalige minister van Nijverheid en Arbeid naar een soort barometer om te kunnen bepalen hoe de levensduurte - hetgeen er duurder wordt - evolueert."

"Dat is een lijstje van 56 goederen en diensten geworden waar de gemiddelde Belg toen geld aan uitgaf. Zaken zoals lucifers, spek, klompen, een bolhoed, koffie en chocolade zaten daar toen bij."

Automatische aanpassing van lonen en uitkeringen

"Na de Tweede Wereldoorlog is dat gebruikt als basis voor de automatische loonindexering. Als die korf duurder werd, zouden de lonen en uitkeringen automatisch worden aangepast."

Korf van producten evolueert

In ons land bestaat het nog altijd, en we zijn volgens Van Droogenbroeck op dat vlak echt een uitzondering. "Heel veel landen hebben dat principe in de jaren '70 verlaten, met de oliecrisissen en de lonen die heel snel moesten worden aangepast."

De korf van producten evolueerde doorheen de jaren, en nog steeds. "Klompen en bolhoeden zitten vandaag niet meer in de korf. Het is een heel brede korf, het gaat over wat wij gemiddeld aan goederen en diensten besteden in de heel ruime zin."

"Een paar jaar geleden ging een gps-toestel eruit omdat dat niet meer gebruikt werd. Maar de kosten van een psycholoog zijn erbij gekomen. Dus dat evolueert wel."

Op basis van inflatie

"De spilindex wordt elke maand bekeken, op basis van de inflatie. Er wordt gekeken naar de gezondheidsindex, omdat er een aantal producten niet meetellen, zoals de prijs van alcohol."

"Dat loopt op, en als de spilindex overschreden wordt, dan wordt dat als basis gebruikt om de lonen van ambtenaren en iedereen die een pensioen of een andere uitkering krijgt, automatisch met 2% bruto te verhogen. Dat gebeurt drie maanden later."

Hoe zit het met de privésector?

De spilindex dient als basis voor de publieke sector, dus wie werkt en voor wie een uitkering krijgt. Voor wie in de privésector werkt, gelden vaak andere principes, legde Van Droogenbroeck uit.

"Het moeilijke is dat die heel erg verschillend zijn naargelang de sector waarin je werkt. De basis is wel dat je loon wordt aangepast op basis van de mate waarin het leven duurder wordt. Alleen gebeurt dat in de privésector niet noodzakelijk in het ritme van de spilindex."

Heel wat sectoren krijgen die loonaanpasing één keer per jaar, begin januari. In sommige sectoren is dat meermaals per jaar, op vaste momenten. "Maar de basis is wel voor iedereen hetzelfde: wie in ons land werkt ziet zijn loon aangepast worden aan de stijgende levensduurte."

Heeft de spilindex een gevolg voor de huurprijs?

"Dat kan, afhankelijk van wat de verhuurder ermee doet. Maar die mag die huurprijs elk jaar wel één keer indexeren, op de verjaardag van het huurcontract, ook als er bijvoorbeeld niets over staat in het contract. Alleen als in het contract expliciet staat dat een indexatie uitgesloten is mag hij dat niet."

"Dus het mag, en dat gebeurt inderdaad op basis van de spilindex, tenzij het om een appartement of huis met een heel slecht energielabel gaat. Dan is dat niet mogelijk."