Deze fout maakt iedereen bij het kijken naar tv
’s Avonds even neerploffen in de zetel en ontspannen voor de televisie: het is voor miljoenen Vlamingen het vaste ritueel na een drukke dag. Toch blijkt dat we het vaak verkeerd doen. Televisie kijken lijkt onschuldig, maar een paar gewoontes zorgen er net voor dat je slechter slaapt, vermoeider wordt en zelfs sneller aankomt.
Multitasken maakt je brein gek
De meest gemaakte fout? Televisie combineren met een smartphone of tablet. Terwijl de serie loopt, scrollen we door sociale media of checken we berichten.
Dat lijkt ontspannend, maar eigenlijk bombardeer je je hersenen met dubbele prikkels. Terwijl je ogen de beelden volgen, probeert je brein ook nog tekst, geluid en meldingen te verwerken van een tweede scherm. Dat zorgt voor mentale overbelasting.
Het resultaat: je ontspant niet echt, maar blijft in een halfactieve modus. Wetenschappers noemen het “dopamine multitasking” — je hersenen krijgen telkens kleine beloningen van elk scherm, waardoor je blijft doorgaan. Je voelt je geprikkeld, maar niet uitgerust.
Wie dat gewoontegedrag wil doorbreken, legt zijn telefoon het best letterlijk uit handbereik. Eén scherm tegelijk geeft rust en focus — precies wat je brein nodig heeft om te ontspannen.
Te fel licht en verkeerde afstand
Een andere klassieker: het felle licht van het scherm. Vooral ’s avonds kijken veel mensen met alle lichten uit, waardoor het contrast met het tv-beeld enorm is. Het blauwe licht van de televisie verstoort de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je slaperig maakt.
Daarom raden oogartsen aan om zacht, indirect licht aan te laten in de kamer. Een schemerlamp naast of achter het scherm vermindert vermoeidheid en hoofdpijn.
Ook de kijkafstand speelt een rol. Wie te dicht zit bij een groot scherm, dwingt zijn ogen voortdurend om scherp te stellen, wat spanning veroorzaakt in de oogspieren. De vuistregel: de ideale afstand is ongeveer drie keer de hoogte van het scherm. Dus bij een tv van 60 centimeter hoog, zit je best op zo’n 1,8 meter afstand.
Eten voor het scherm: een stille dikmaker
Televisie kijken en snacken gaan vaak hand in hand. Maar volgens diëtisten is dat een van de grootste valkuilen. Wanneer je eet voor het scherm, ben je afgeleid. Je hersenen registreren niet hoeveel je eet, en dus stopt het verzadigingsgevoel veel later.
Onderzoek van de Universiteit van Leeds toont aan dat mensen tot 30 procent meer calorieën binnenkrijgen wanneer ze eten terwijl ze tv kijken. Chips, nootjes of ijs verdwijnen ongemerkt.
Wie dat wil vermijden, eet beter eerst en kijkt daarna. Of kies voor een klein, bewust portie fruit of soep. Belangrijkste regel: eten of kijken, maar niet tegelijk. (Lees verder onder de foto)
Te laat kijken verstoort je slaap
Televisie vlak voor het slapengaan lijkt ontspannend, maar het heeft het omgekeerde effect. Je brein blijft actief door het licht, de geluiden en de emoties van wat je kijkt.
Actiefilms, thrillers of late nieuwsuitzendingen kunnen je hartslag verhogen zonder dat je het beseft.
Experts adviseren om minstens een halfuur voor bedtijd het scherm uit te zetten. In die tijd komt je lichaam tot rust en schakelt je hersenactiviteit over op slaapmodus. Wie het moeilijk vindt om die routine aan te houden, kan vaste gewoontes inbouwen: tanden poetsen, licht dimmen, nog even lezen of muziek luisteren.
Te luid geluid en verkeerde houding
Ook het geluid van de televisie is vaak te hard. Moderne flatscreens hebben dunne speakers die schel klinken, waardoor mensen het volume verhogen. Langdurig kijken met luid geluid kan leiden tot oorvermoeidheid en stress. Gebruik liever een soundbar met automatische volumeregeling of luister via een koptelefoon.
Daarnaast is er de zithouding. Veel zetels zijn te laag of te zacht, waardoor je onderrug na een tijdje krom trekt. Dat merk je niet meteen, maar na enkele avonden voel je de stijfheid in je nek en schouders.
De juiste houding? Rug recht, voeten plat op de grond en het scherm op ooghoogte.
Televisie is geen achtergrondmuziek
Een minder bekende fout: de televisie aan laten staan “voor de gezelligheid”. Veel mensen doen dat tijdens het koken of schoonmaken.Maar een constant aanstaand scherm verhoogt het stressniveau, ook al denk je dat je niet kijkt. Je brein probeert onbewust geluiden en stemmen te volgen. Zet het toestel enkel aan als je écht kijkt. Dan wordt televisie opnieuw een keuze, geen ruis. (Lees verder onder de foto)
Zo kijk je wél gezond tv
Een gezonde tv-routine hoeft niet moeilijk te zijn:
- Eén scherm tegelijk. Geen smartphone erbij.
- Zacht licht aan. Vermijd kijken in het donker.
- Eet vooraf, niet tijdens het kijken.
- Zet het volume matig.
- Stop minstens 30 minuten voor je naar bed gaat.
- Wie deze gewoontes toepast, merkt snel verschil: je voelt je uitgeruster, slaapt beter en geniet meer van het kijken zelf.
Manier waarop we ermee omgaan
Televisie is niet het probleem, maar de manier waarop we ermee omgaan. Te fel licht, te veel afleiding, te laat kijken of eten voor het scherm maken dat je hersene nooit echt tot rust komen.
Wie bewust kijkt, met aandacht en zonder tweede scherm, haalt er wél ontspanning uit.
De fout die bijna iedereen maakt bij het tv-kijken, is denken dat het automatisch ontspant. In werkelijkheid vraagt het aandacht.
Zet de telefoon weg, dim het licht, kies één programma en geniet. Dan wordt televisie weer wat het hoort te zijn: een rustig moment voor jezelf.
Gerelateerde artikelen
