Nieuwe openingsuren voor winkels levert meteen groot probleem op voor zondag
Vanaf 13 augustus verandert er heel wat voor Belgische winkels. Kleinhandelaars krijgen meer vrijheid om zelf te bepalen wanneer ze hun deuren openen. Vooral voor consumenten lijkt dat goed nieuws, omdat winkelen op meer momenten mogelijk wordt. Toch blijkt er een opvallende tegenstelling te zitten tussen de nieuwe openingsmogelijkheden en de regels voor het personeel. Vooral op zondag kan dat voor buurtwinkels en supermarkten een belangrijk probleem vormen.
Winkels mogen van 8 tot 21 uur openen
Vanaf 13 augustus 2026 mogen kleinhandelszaken in ons land iedere dag openen tussen 8 en 21 uur. Tegelijk verdwijnt de verplichte wekelijkse sluitingsdag. De federale regering wil daarmee de regels moderniseren en beter laten aansluiten bij veranderende winkelgewoonten en de verwachtingen van consumenten.
Een winkelier krijgt daardoor veel meer vrijheid. Een supermarkt, kledingwinkel of andere kleinhandel kan in principe ook op zondag de hele dag klanten ontvangen. Dat betekent echter niet automatisch dat werknemers tijdens al die openingsuren mogen worden ingezet.
Op zondag geldt een andere wet voor personeel
Daar wringt het schoentje. De openingsuren van een winkel en de uren waarop werknemers mogen werken, worden namelijk door verschillende regels bepaald. De Arbeidswet stelt als algemeen principe dat werknemers op zondag niet mogen werken. Voor de kleinhandel bestaat een uitzondering, maar die laat werknemers in veel gevallen slechts toe om tussen 8 uur en 12 uur aan de slag te gaan.
Een winkel kan daardoor op zondagmiddag perfect geopend zijn, terwijl de mogelijkheden om personeel in te zetten veel beperkter zijn. Een zelfstandige winkelier die zelf achter de kassa staat, bevindt zich daarbij in een andere situatie dan een zaak die werknemers nodig heeft om de winkel draaiende te houden.
Dat verschil wordt vanaf 13 augustus extra zichtbaar. De regels over de openingsuren worden versoepeld, maar de algemene bepalingen over zondagsarbeid verdwijnen daardoor niet automatisch.
Ook jobstudenten en flexi-jobbers zijn personeel
In de praktijk zijn heel wat buurtwinkels en supermarkten vandaag al op zondagmiddag geopend. Daarbij worden regelmatig jobstudenten en flexi-jobbers ingezet. Het feit dat iemand als student of flexi-jobber werkt, betekent echter niet dat de regels over zondagsarbeid zomaar buiten toepassing vallen.
De regels rond zondagsrust gelden immers voor werknemers en ook voor andere personen die arbeidsprestaties onder het gezag van iemand anders verrichten. Werkgevers kunnen dus niet simpelweg het probleem oplossen door vaste werknemers op zondagmiddag te vervangen door flexi-jobbers of studenten.
Voor jeugdige werknemers bestaan bovendien nog bijkomende beschermingsregels. Zondagswerk is voor hen in principe verboden, al bestaan er voor bepaalde situaties en sectoren afwijkingen.
Er bestaan belangrijke uitzonderingen
Dat betekent niet dat iedere supermarkt waar op zondagmiddag personeel rondloopt automatisch de wet overtreedt. De regelgeving bevat verschillende uitzonderingen.
Zo mogen voedingswinkels met minder dan vijf werknemers per winkel onder bepaalde voorwaarden werknemers gedurende de hele zondag inzetten. Ook beenhouwerijen, bakkerijen en banketbakkerijen vallen onder een ruimere uitzondering. Voor andere kleinhandelszaken bestaan mogelijkheden om gedurende een beperkt aantal zondagen per kalenderjaar personeel de hele dag te laten werken.
Daarnaast gelden bijzondere mogelijkheden in badplaatsen, luchtkuuroorden en erkende toeristische centra. Daar kan personeel in kleinhandelszaken op zondag worden ingezet, waarbij de zondagstewerkstelling per individuele werknemer beperkt is tot 39 zondagen per kalenderjaar.
De concrete situatie kan dus sterk verschillen van winkel tot winkel.
Open mogen zijn betekent niet automatisch personeel mogen inzetten
Precies daar zit de opvallende tegenstelling in de nieuwe regeling. Vanaf 13 augustus krijgt een winkel meer vrijheid om op zondag open te zijn, maar een werkgever moet afzonderlijk nagaan of hij zijn personeel op dat moment ook daadwerkelijk mag laten werken.
Voor kleinere zaken die grotendeels door de zelfstandige uitbater zelf worden gerund, hoeft dat niet noodzakelijk grote gevolgen te hebben. Voor supermarkten en andere winkels die meerdere personeelsleden nodig hebben om rekken aan te vullen, kassa's te bemannen en klanten te helpen, ligt dat anders.
De verruimde openingsuren betekenen daardoor niet dat elke winkel vanaf 13 augustus zonder meer zeven dagen per week van 8 tot 21 uur met personeel kan draaien. De winkel mag dan misschien open zijn, maar de arbeidswetgeving bepaalt afzonderlijk wie er op zondag daadwerkelijk aan het werk mag zijn.
