Grote verandering op komst bij WhatsApp

WhatsApp test nieuwe Scam Alert

De nieuwe functie draagt de naam Scam Alert en moet verdachte gesprekken herkennen voordat je zelf in de val loopt. WhatsApp kijkt daarbij vooral naar berichten die afkomstig zijn van mensen die niet in je contactenlijst staan.

Daarvoor wordt een AI-model gebruikt dat getraind is om patronen te herkennen die vaak voorkomen in gesprekken met oplichters. Denk bijvoorbeeld aan de manier waarop een gesprek wordt opgebouwd, bepaalde taalpatronen en andere signalen die eerder opdoken in gemelde fraudegesprekken. Het systeem probeert vervolgens in te schatten of een nieuw gesprek mogelijk dezelfde kenmerken vertoont.

Dat betekent niet dat ieder vreemd bericht meteen wordt verwijderd. Wanneer Scam Alert iets verdachts ontdekt, verschijnt er een waarschuwing in het gesprek. Alleen jij ziet die melding. De persoon aan de andere kant krijgt dus niet te horen dat WhatsApp zijn of haar berichten verdacht vindt.

Je beslist daarna zelf wat er gebeurt

Na zo'n waarschuwing houdt de gebruiker zelf de controle. Je kunt de afzender blokkeren, het gesprek rapporteren of gewoon verdergaan met chatten wanneer je ervan overtuigd bent dat er niets aan de hand is.

Een foutieve waarschuwing kan eveneens worden weggehaald. Je kunt een gesprek als betrouwbaar aanduiden, waarna Scam Alert dat gesprek niet opnieuw zal markeren. Het blijft dus een hulpmiddel en geen systeem dat automatisch bepaalt met wie je wel of niet mag praten.

Dat onderscheid is belangrijk. Kunstmatige intelligentie kan verdachte patronen herkennen, maar kan zich ook vergissen. Een ongebruikelijk bericht van een echte persoon kan bijvoorbeeld kenmerken bevatten die lijken op een fraudepoging.

Leest WhatsApp dan voortaan je berichten?

Dat is waarschijnlijk de eerste vraag die bij veel gebruikers opkomt. WhatsApp benadrukt dat de analyse rechtstreeks op je smartphone gebeurt. Het AI-model draait lokaal op het toestel en de inhoud van berichten hoeft voor de controle niet naar de servers van WhatsApp of moederbedrijf Meta te worden gestuurd. De bestaande end-to-endversleuteling blijft daardoor behouden.

Er kunnen wel beperkte gegevens worden verzameld over bijvoorbeeld het aantal waarschuwingen en hoe gebruikers daarop reageren. Wanneer je een gesprek ten onrechte als verdacht gemarkeerd vindt, kun je bovendien vrijwillig de laatste vijf ontvangen berichten delen om de herkenning te helpen verbeteren. Dat delen is niet verplicht.

Waarom zo'n waarschuwing nuttig kan zijn

Oplichting via berichtendiensten is soms verrassend overtuigend. Een bericht kan beginnen met een onschuldige begroeting, waarna iemand langzaam probeert vertrouwen op te bouwen. Andere fraudeurs pakken het veel directer aan en doen zich voor als een familielid, werkgever, bedrijf of andere bekende partij.

Daar komt bij dat criminelen voortdurend nieuwe technieken gebruiken. Alleen zoeken naar bepaalde verdachte woorden is daardoor niet voldoende. Scam Alert probeert naar bredere patronen in het gesprek te kijken.

Een waarschuwing kan vooral nuttig zijn op het moment dat iemand onder druk wordt gezet. Fraudeurs proberen slachtoffers geregeld snel te laten handelen: onmiddellijk geld overmaken, een code doorgeven, op een link klikken of persoonlijke gegevens verstrekken. Een extra melding op dat moment kan genoeg zijn om toch even te twijfelen en het verhaal eerst te controleren.

Scam Alert is nog niet voor iedereen beschikbaar

Je hoeft voorlopig niet verbaasd te zijn wanneer je de nieuwe instelling nergens terugvindt. De functie bevindt zich nog in een beperkte testfase. WhatsApp wil de technologie verder testen en verbeteren voordat meer gebruikers toegang krijgen. Een concrete datum waarop Scam Alert algemeen beschikbaar wordt, is nog niet bekendgemaakt.

Bovendien wordt het een optionele functie. Gebruikers kunnen dus zelf bepalen of ze de extra controle willen inschakelen.