Veel terugroepingen voor listeria en salmonella: is er een gebrek aan kwaliteit van ons voedsel?

Niet meer besmettingen, wel meer controles

De indruk dat voedselterugroepingen elkaar steeds sneller opvolgen, klopt. Toch betekent dat niet automatisch dat producenten vandaag vaker fouten maken dan vroeger.

De Europese Commissie legt uit dat de controles op voedselveiligheid de voorbije jaren aanzienlijk zijn uitgebreid. Producten worden vaker bemonsterd en laboratoria beschikken over veel nauwkeurigere analysetechnieken. Daardoor worden bacteriën sneller opgespoord, soms zelfs nog vóór consumenten ziek worden.

Volgens de Commissie is het de bedoeling om voedselgerelateerde uitbraken zo snel mogelijk op te sporen en besmette producten onmiddellijk uit de handel te nemen. Die aanpak zorgt ervoor dat consumenten vaker een terugroepbericht zien, maar verkleint tegelijk de kans op grote uitbraken.

Listeria blijft één van de gevaarlijkste bacteriën

De bacterie Listeria monocytogenes komt minder vaak voor dan salmonella, maar kan veel ernstigere gevolgen hebben. Vooral ouderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand lopen een verhoogd risico.

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) waarschuwt dat listeria weliswaar zelden voorkomt, maar ernstige ziekte kan veroorzaken.  Bovendien kan de bacterie zich zelfs in de koelkast verder ontwikkelen, waardoor kant-en-klare producten zoals gerookte zalm, charcuterie, zachte kazen en bereide maaltijden extra aandacht verdienen.

Net daarom worden dergelijke producten regelmatig uit de handel gehaald zodra een mogelijke besmetting wordt vastgesteld. Overheden kiezen daarbij bewust voor het voorzorgsprincipe: liever één terugroeping te veel dan een grote uitbraak.

Salmonella blijft hardnekkig aanwezig

Ook salmonella blijft een veelvoorkomende oorzaak van voedselinfecties in Europa. Volgens cijfers van EFSA worden jaarlijks tienduizenden besmettingen geregistreerd. 

De bacterie wordt vooral aangetroffen in rauw pluimveevlees, eieren en soms ook in kruiden, groenten of verwerkte voedingsmiddelen. Een besmette grondstof kan tijdens de productie bovendien in meerdere producten terechtkomen, waardoor één probleem al snel uitmondt in een grootschalige terugroepactie.

Dat verklaart waarom de voorbije maanden verschillende producenten uit voorzorg vleesproducten, vis en kant-en-klare maaltijden terugriepen nadat salmonella of listeria was aangetroffen.

Meer waarschuwingen zijn uiteindelijk goed nieuws

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) publiceert steeds sneller waarschuwingen zodra een gezondheidsrisico wordt vastgesteld. Dankzij digitale meldingen, sociale media en nieuwswebsites bereiken die consumenten bovendien veel sneller dan vroeger.

Dat lijkt misschien alsof voedsel almaar onveiliger wordt, maar volgens experts is vaak het tegenovergestelde waar. Besmettingen die vroeger mogelijk onopgemerkt bleven, worden vandaag sneller ontdekt dankzij modernere laboratoriumtechnieken en strengere controles.

Voor consumenten betekent dat vooral dat ze beter beschermd worden. Een terugroeping is geen bewijs dat het systeem faalt, maar juist dat de voedselveiligheidscontroles werken zoals bedoeld. Naarmate de opsporingstechnieken verder verbeteren, is de kans dan ook groot dat salmonella- en listeriaterugroepingen zichtbaar zullen blijven opduiken. Niet omdat voedsel gevaarlijker wordt, maar omdat besmettingen steeds sneller aan het licht komen.