Waarschuwing voor virus bij katten: is het ook besmettelijk voor de mens?

Waarom de kattenopvang waarschuwt

Helga’s Poezenhuis in Sint-Katelijne-Waver waarschuwde in een reportage van 6 oktober voor rabiës bij dieren die uit het buitenland worden meegebracht. De opvang beschreef twee katten uit Turkije waarbij rekening werd gehouden met een mogelijk risico. De waarschuwing van de kattenopvang vermeldt geen bevestigde besmettingen. Dat onderscheid is belangrijk: een voorzorgsmaatregel betekent niet dat een dier de ziekte daadwerkelijk heeft.

Het bericht vormt wel een aanleiding om uit te leggen wat deze ziekte voor mensen betekent. Want een dier zomaar meenemen van vakantie is niet alleen een kwestie van een plekje in de auto regelen. Gezondheidscontroles en de vereiste documenten hebben ook een beschermende functie.

Wat is rabiës en is het gevaarlijk voor mensen?

Rabiës is de medische naam voor hondsdolheid. Het gaat om een virusziekte die het centrale zenuwstelsel aantast. De naam kan misleidend zijn, want ook katten, vleermuizen en andere zoogdieren kunnen besmet raken. Mensen kunnen de infectie oplopen na contact met een besmet dier.

Ja, rabiës is bijzonder gevaarlijk voor mensen. Zodra de ziekte symptomen veroorzaakt, is ze vrijwel altijd dodelijk. Maar een beet of krab betekent niet automatisch dat iemand zal overlijden. Een tijdige behandeling na mogelijke blootstelling kan voorkomen dat de ziekte zich ontwikkelt. Daarom moet je snel handelen en niet afwachten of je klachten krijgt.

Hoe kan een dier je besmetten?

Het virus wordt vooral overgedragen via speeksel. Een beet kan besmet speeksel rechtstreeks in een wonde brengen. Ook een krab kan een risico vormen, bijvoorbeeld wanneer die met speeksel verontreinigd is. Daarnaast kan besmetting optreden als speeksel op beschadigde huid of op slijmvliezen terechtkomt, zoals in de ogen of mond.

Een dier aanraken of een lik op volledig intacte huid geldt op zichzelf niet als blootstelling waarvoor een rabiësbehandeling nodig is. De uitleg over besmettingsrisico’s maakt dat verschil duidelijk. Bij twijfel over een wondje of het contact laat je een arts beoordelen wat nodig is.

Kan rabiës overgaan van mens op mens?

Bij gewoon dagelijks contact wordt rabiës niet van mens op mens verspreid. Naast iemand zitten, een gesprek voeren of dezelfde ruimte gebruiken is geen gebruikelijke besmettingsroute. Ook kleding en beddengoed gelden niet als dragers waardoor de ziekte wordt overgedragen.

Overdracht door een beet van een besmette persoon of door diens speeksel in een open wonde is theoretisch mogelijk, maar is nooit bevestigd. Er zijn wel uiterst zeldzame gevallen beschreven waarbij besmetting plaatsvond via een orgaan- of weefseltransplantatie. De medische informatie over overdracht onderscheidt die uitzonderlijke situaties van normaal contact tussen mensen.

Wat doe je na een verdachte beet of krab?

Was de wonde onmiddellijk en grondig met water en zeep, gedurende minstens vijftien minuten. Zoek daarna zo snel mogelijk medische hulp. Vertel welk dier je heeft gebeten of gekrabd, waar het contact gebeurde en wanneer. Vermeld ook eventueel speekselcontact met je ogen, mond of beschadigde huid.

Een arts beoordeelt of vaccinaties nodig zijn en of daarnaast beschermende antistoffen moeten worden toegediend. Eerdere vaccinatie tegen rabiës verandert de behandeling, maar neemt de noodzaak van medische beoordeling niet weg. Ook als het contact al enkele dagen geleden plaatsvond, moet je hulp zoeken.

Klachten kunnen pas weken of maanden na de besmetting ontstaan. Je aanvankelijk goed voelen is dus geen reden om een mogelijk risicocontact te negeren. Wacht evenmin op zekerheid over het dier voordat je een arts contacteert: bij rabiës moet bescherming juist vóór het ontstaan van symptomen beginnen.