Besmettelijke longziekte terug aan opmars bezig in ons land

Stijging sterkst voelbaar in Vlaanderen

België blijft daarmee een land met een relatief lage incidentie van tuberculose, al liggen de cijfers nog steeds hoger dan in verschillende buurlanden. Opvallend is dat de dalende trend van de voorbije jaren opnieuw lijkt te keren. De cijfers naderen opnieuw het niveau van vóór de coronapandemie.

De stijging is vooral zichtbaar in Vlaanderen en in mindere mate in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In Wallonië is er voorlopig nog sprake van een lichte daling.

Wat is tuberculose precies?

Tuberculose, vaak afgekort als tbc, is een besmettelijke infectieziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis. De ziekte tast meestal de longen aan, maar kan ook andere delen van het lichaam treffen, zoals de lymfeklieren, botten, nieren of zelfs de hersenen.

Bij ongeveer twee derde van de patiënten zijn vooral de longen aangetast. Dat maakt de ziekte ook besmettelijker, omdat tuberculose zich via de lucht verspreidt.

Wanneer iemand met actieve longtuberculose hoest, niest of soms zelfs luid spreekt, kunnen bacteriën in kleine druppeltjes in de lucht terechtkomen. Andere mensen kunnen die vervolgens inademen.

Toch gebeurt besmetting meestal niet via een kort contactmoment. Het risico stijgt vooral: bij langdurig nauw contact, in slecht verluchte ruimtes, binnen gezinnen, opvangcentra of drukke woonomgevingen.

Niet iedereen wordt meteen ziek

Opvallend is dat niet iedereen die besmet raakt ook effectief ziek wordt. De bacterie kan jarenlang slapend aanwezig blijven in het lichaam zonder klachten te veroorzaken. Dat noemt men latente tuberculose.

Pas wanneer de weerstand verzwakt, kan de ziekte actief worden. Daardoor wordt tuberculose soms pas laat ontdekt. De symptomen ontstaan vaak geleidelijk en lijken in het begin soms onschuldig.

Dit zijn mogelijke symptomen

Bij actieve tuberculose kunnen onder meer deze klachten optreden zoals langdurige hoest, ophoesten van slijm of bloed, koorts, nachtzweten, vermagering, vermoeidheid en pijn op de borst. Omdat die klachten ook bij andere aandoeningen voorkomen, wordt tuberculose niet altijd meteen herkend.

Waarom stijgen de cijfers opnieuw?

Experts denken dat meerdere factoren een rol spelen bij de lichte stijging van het aantal gevallen in België. Een belangrijke verklaring ligt waarschijnlijk bij de periode na de coronapandemie. Tijdens COVID lag de focus van de gezondheidszorg sterk op corona, waardoor minder mensen getest werden op tuberculose en sommige diagnoses later gebeurden. Ook contactonderzoek en internationale screenings liepen toen moeilijker.

Nu de gezondheidszorg opnieuw normaler functioneert, worden meer gevallen opgespoord. Daardoor stijgen de officiële cijfers opnieuw richting het niveau van vóór corona.

Vooral grootsteden kwetsbaar

Tuberculose concentreert zich vandaag vooral in grootstedelijke omgevingen en bij kwetsbare groepen. Volgens het rapport worden onder meer verzoekers om internationale bescherming, dak- en thuislozen en mensen zonder papieren disproportioneel getroffen.

Ook mensen met een niet-Belgische nationaliteit hebben statistisch een hogere incidentie. Toch benadrukken de cijfers volgens experts duidelijk dat tuberculose geen puur “ingevoerde” ziekte is. De bacterie circuleert ook binnen België zelf.

In stedelijke contexten verspreidt de ziekte zich gemakkelijker omdat er meer mensen dicht op elkaar leven, woningen soms slecht verlucht zijn, kwetsbare groepen vaker samenkomen, gezondheidsproblemen zich sneller opstapelen. Langdurig contact in gesloten ruimtes verhoogt de kans op besmetting aanzienlijk.

Goed behandelbaar, maar behandeling duurt lang

Positief is wel dat tuberculose meestal goed behandelbaar blijft met antibiotica. Patiënten moeten vaak gedurende minstens zes maanden een combinatie van medicijnen nemen.

Artsen benadrukken dat die behandeling correct moet worden gevolgd. Wanneer medicatie te vroeg wordt stopgezet of bacteriën resistent worden tegen antibiotica, kan multiresistente tuberculose ontstaan. Zulke vormen zijn veel moeilijker te behandelen.

In België blijft antibioticaresistente tuberculose voorlopig relatief zeldzaam. Multiresistente gevallen komen nog maar beperkt voor.