Er wijzigt wat voor kleuters in kleuteronderwijs

Nieuwe KOALA-screening vanaf 1 oktober

Vanaf 1 oktober 2026 gebruiken basisscholen een vernieuwde KOALA-screening. Daarmee wordt de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters van vijf jaar in kaart gebracht.

De screening is niet nieuw. Kleuters van vijf jaar in het gewoon basisonderwijs moesten ze de voorbije schooljaren ook al afleggen. Het instrument zelf wordt nu wel aangepast.

De vernieuwde versie sluit beter aan bij de minimumdoelen die voor het basisonderwijs zijn vastgelegd. Zo komt er onder meer meer aandacht voor verhaalbegrip.

Vijf niveaus in plaats van drie

Een belangrijke verandering zit in de resultaten. Tot nu toe werden de prestaties van een kleuter ingedeeld in drie vaardigheidsniveaus. Vanaf de vernieuwde screening worden dat er vijf.

Daardoor krijgt de school een gedetailleerder beeld van de taalvaardigheid van ieder kind. Niet alleen kinderen die moeite hebben met Nederlands kunnen zo beter worden opgevolgd. Ook binnen de groep kleuters die goed scoort, wordt het gemakkelijker om verschillen te zien en kinderen voldoende uitdaging te bieden.

Dit schooljaar ligt de nadruk van de KOALA-screening nog op luistervaardigheid. De kinderen krijgen opdrachten waarmee wordt nagegaan hoe goed ze gesproken Nederlands begrijpen.

Vanaf 2027 wordt nog meer bekeken

De vernieuwing gebeurt niet volledig in één keer. Vanaf 2027 wordt de screening verder uitgebreid.

Dan komen naast luistervaardigheid ook woordenschat, fonemisch bewustzijn en getalbegrip aan bod. Bij fonemisch bewustzijn gaat het bijvoorbeeld om het herkennen en onderscheiden van klanken in gesproken taal. Dat is later belangrijk bij het leren lezen en schrijven.

Voor het schooljaar 2026-2027 hoeven ouders zich daar dus nog niet op vast te pinnen. De screening die vanaf 1 oktober wordt gebruikt, concentreert zich nog op luistervaardigheid.

Niet alleen kinderen uit de derde kleuterklas

De leeftijd van het kind is belangrijker dan de klas waarin het zit. Elke kleuter van vijf jaar in het gewoon basisonderwijs neemt deel aan de screening.

Dat geldt dus ook wanneer een vijfjarige nog in de tweede kleuterklas zit of al naar het eerste leerjaar is gegaan. Voor sommige kinderen met een individueel aangepast curriculum gelden andere regels.

De school kan zelf kiezen of ze de screening op papier of digitaal afneemt. De opdrachten zijn in beide gevallen dezelfde. Voor de digitale versie is er zowel een webversie als een app.

Je hoeft je kind niet te laten oefenen

Het is niet de bedoeling om thuis speciaal voor KOALA te trainen of de opdrachten vooraf te oefenen. De screening moet juist een zo eerlijk mogelijk beeld geven van de taalontwikkeling van het kind.

Wanneer een kleuter bepaalde opdrachten vooraf heeft geoefend, kan een mogelijke taalachterstand minder zichtbaar worden. Daardoor bestaat het risico dat een kind niet de ondersteuning krijgt die het eigenlijk nodig heeft.

Dat betekent uiteraard niet dat je thuis niets met taal hoeft te doen. Voorlezen, samen praten, liedjes zingen en vragen stellen over een verhaal blijven goede manieren om de taalontwikkeling te stimuleren.

Een lage score heeft wel gevolgen voor de begeleiding

KOALA is bedoeld om vroeg te ontdekken welke kinderen extra hulp nodig hebben. Wanneer uit de screening blijkt dat een kleuter onvoldoende Nederlands beheerst, moet de school met die taalnood aan de slag.

Dat kan gebeuren via extra taalondersteuning en een aangepast taalintegratietraject. Met de nieuwe indeling in vijf niveaus moet het gemakkelijker worden om die begeleiding nauwkeuriger af te stemmen op wat een kind nodig heeft.