Interview. Hoe kan een batterij in enkele ogenblikken veranderen in een felle brand?

Waarom het aantal batterijbranden toeneemt

"Het aantal incidenten met lithium-ionbatterijen neemt de laatste jaren duidelijk toe", vertelt Sanne Van den Broeck van Brandweer Zone Kempen aan Redactie24. Daarbij plaatst ze meteen een belangrijke kanttekening: "Een stijging van het aantal incidenten moet daarom steeds bekeken worden in verhouding tot het sterk toegenomen gebruik van deze technologie."

Met andere woorden: er zijn meer batterijen in omloop en dus ook meer situaties waarin iets fout kan lopen. Vooral elektrische fietsen en e-steps vallen op. Bij die voertuigen kunnen verschillende factoren een rol spelen. "Vaak spelen beschadigde batterijen, ongeschikte vervangbatterijen of het gebruik van goedkope en niet-gecertificeerde laders hierbij een rol." Het is dus niet alleen de batterij zelf die aandacht verdient, maar ook de manier waarop ze wordt gebruikt en opgeladen.

Thermal runaway maakt een batterijbrand zo intens

Een van de belangrijkste verklaringen voor de hevigheid van een batterijbrand is 'thermal runaway'. "Hierbij ontstaat in een batterij een ongecontroleerde kettingreactie waarbij de temperatuur zeer snel stijgt." De gevolgen kunnen ernstig zijn. "De batterij kan vervolgens ontgassen, hevig roken of zelfs ontbranden."

Dat proces verklaart waarom een batterijbrand soms zo snel escaleert. "Dit proces is moeilijk te stoppen zodra het gestart is en verklaart waarom batterijbranden vaak zo intens verlopen en veel media-aandacht krijgen", legt de deskundige uit. 

Een batterij kan beschadigd zijn zonder zichtbare sporen

Niet elke beschadigde batterij vertoont meteen duidelijke tekenen van schade. Dat maakt het risico minder zichtbaar voor gebruikers. Vooral na een val of een stevige impact is voorzichtigheid belangrijk, ook wanneer de batterij er aan de buitenkant nog normaal uitziet.

Een batterij die ogenschijnlijk intact is, is dus niet noodzakelijk onbeschadigd. Interne schade kan de veiligheid beïnvloeden en problemen veroorzaken die niet meteen merkbaar zijn. Dat betekent niet dat elke val automatisch tot brand leidt, maar wel dat schade niet zomaar genegeerd mag worden.

"Ook de keuze van een vervangbatterij of lader verdient aandacht. Een ongeschikt product kan het risico verhogen, zeker wanneer het niet voldoet aan de nodige kwaliteits- en veiligheidseisen."

Zijn lithium-ionbatterijen dan gevaarlijk?

Ondanks de risico's is het belangrijk om de technologie niet zonder nuance als gevaarlijk te bestempelen. Lithium-ionbatterijen worden op grote schaal gebruikt en zijn bij correct gebruik over het algemeen veilig.

Van den Broeck benadrukt dat ook expliciet: "Tegelijk blijft het belangrijk te benadrukken dat lithium-ionbatterijen bij correct gebruik over het algemeen veilig zijn."

Ze wijst vooral op de omstandigheden waarin incidenten ontstaan. "De meeste incidenten houden verband met beschadiging, verkeerd gebruik, ondeugdelijke laders of batterijen van onvoldoende kwaliteit."

Daarmee ligt de nadruk niet op het vermijden van alle apparaten met lithium-ionbatterijen, maar op zorgvuldig gebruik en aandacht voor mogelijke risico's. Een geschikte lader gebruiken, de voorschriften van de fabrikant volgen en alert zijn na een val of impact zijn belangrijke aandachtspunten.

De uitleg van de brandweer maakt vooral duidelijk waarom een batterijbrand anders kan verlopen dan een gewone brand. Door thermal runaway kan de temperatuur razendsnel oplopen, met hevige rookontwikkeling en mogelijk brand tot gevolg. Wie begrijpt hoe dat proces werkt, begrijpt ook waarom de staat van een batterij en de kwaliteit van de gebruikte producten zo belangrijk zijn. Hier vind je een video die het proces van thermal runaway nog een keer kort toelicht.