Hackers vallen naast koelsystemen ook de watersector aan: VS waarschuwt voor nog meer
Een winkel die ’s avonds normaal sluit, kan enkele uren later met een onbruikbare voorraad zitten. Daar hoeft geen inbreker voor binnen te komen. Een wijziging vanop afstand kan volstaan om apparatuur iets heel anders te laten doen dan de bedoeling is. De recente incidenten maken duidelijk hoe dicht digitale beveiliging bij ons dagelijkse leven staat. En ze roepen een ongemakkelijke vraag op: welke andere systemen kunnen op dezelfde manier geraakt worden?
Nachtelijke aanval raakt koelingen van winkels
Bij winkels in verschillende Europese landen zijn koel- en vriesinstallaties digitaal verstoord geraakt. Ook vestigingen in België werden getroffen. Tijdens de nacht liepen temperaturen op, waardoor uitbaters moesten ingrijpen en gekoelde of diepgevroren producten uit de verkoop moesten halen.
Het probleem beperkt zich niet tot een geïsoleerde winkel. Een Europese waarschuwing over de koelincidenten bevestigt dat commerciële installaties in meerdere lidstaten geraakt zijn. Nationale cyberdiensten wisselen informatie uit en onderzoeken de incidenten. Dat betekent nog niet dat alle getroffen toestellen via dezelfde weg zijn aangevallen of dat achter elk incident dezelfde daders zitten.
Een gewone instelling kan grote schade veroorzaken
Aanvallers hoeven een koelinstallatie niet fysiek te vernielen om de inhoud ervan onbruikbaar te maken. Als ze toegang krijgen tot de bediening, kunnen ze bijvoorbeeld de temperatuurinstelling of de ontdooicyclus veranderen. Een functie die bij normaal onderhoud nuttig is, kan zo tegen de eigenaar worden gebruikt.
Bij kwetsbare, met het internet verbonden koelsystemen, kunnen onder meer zwakke of standaardwachtwoorden toegang mogelijk maken. De risico’s van die toegang op afstand gaan verder dan een foutmelding op een scherm. Voedsel kan bederven, installaties kunnen uitvallen en een bedrijf kan tijdelijk stilvallen.
De precieze schade hangt af van de temperatuur, de duur van de verstoring en de producten in de koeling. Een gewijzigde instelling betekent daarom niet dat overal dezelfde gevolgen ontstaan. Snelle detectie kan het verschil maken tussen een technische interventie en een verloren voorraad.
Waterinstallaties zijn al eerder een doelwit
De vraag naar het volgende mogelijke doelwit is niet alleen theoretisch. Ook digitale besturingen in de watersector zijn aangevallen. Het gaat om apparatuur die fysieke processen aanstuurt, bijvoorbeeld bij het behandelen en opslaan van water.
Bij zulke aanvallen op waterinstallaties ligt de aandacht op rechtstreeks bereikbare onderdelen van de technische besturing. Dat is een andere categorie dan een gestolen mailbox of een gehackte website: de digitale toegang kan gevolgen hebben voor wat een installatie daadwerkelijk doet.
Dat bewijst niet dat de drinkwatervoorziening in België door deze koelincidenten bedreigd wordt. Het toont wel dat dezelfde algemene zwakte — onvoldoende beveiligde toegang tot technische apparatuur — in verschillende sectoren relevant is. De concrete beveiliging en veiligheidsvoorzieningen bepalen hoe ver een aanvaller kan komen.
Ook energie en gebouwtechniek verdienen aandacht
Amerikaanse veiligheidsdiensten hebben daarnaast gewaarschuwd voor aanvallen op internetverbonden industriële besturingen in onder meer de energie- en watersector en bij overheidsvoorzieningen. Die waarschuwing voor kritieke infrastructuur staat los van de recente golf bij koelingen. Ze onderstreept wel dat het risico breder is dan de supermarkt.
Ook verwarming, ventilatie en andere gebouwtechniek kunnen op afstand worden beheerd. De mogelijke gevolgen van misbruik verschillen sterk: van ongemak en een verstoorde werking tot bedrijfsonderbreking. Daaruit volgt geen voorspelling dat die systemen het volgende doelwit worden. Een internetverbinding alleen zegt bovendien onvoldoende over hoe goed een installatie beschermd is.
Niet elk incident kan een hele sector platleggen
Een belangrijk onderscheid is de omvang van de toegang. Controle over de koeling van een afzonderlijke winkel betekent niet automatisch toegang tot alle winkels van een keten. Evenmin geeft toegang tot een technische bediening vanzelf controle over alle andere systemen in hetzelfde gebouw.
De nuchtere inschatting is daarom dat meer incidenten bij slecht beveiligde, op afstand bediende apparatuur een reëel risico vormen. Welke sector als volgende geraakt wordt, valt op basis van deze aanvallen niet betrouwbaar te voorspellen. De beveiliging van de verbinding, de scheiding tussen systemen en onafhankelijke alarmen beïnvloeden de mogelijke schade.
Gerelateerde artikelen
Recente artikelen
