België stevent af op financiële tijdbom: gezinnen dreigen 6500 euro extra te betalen

België betaalt steeds meer rente op zijn staatsschuld

De Belgische overheid heeft een enorme schuldenberg opgebouwd. Die schuld moet niet alleen worden gefinancierd, maar brengt ook ieder jaar aanzienlijke rentekosten met zich mee. Door de hogere rentevoeten en de aanhoudende begrotingstekorten stijgt het bedrag dat België daarvoor moet betalen.

Volgens professor arbeidseconomie Stijn Baert is die evolutie bijzonder zorgwekkend. Waar de rentelasten enkele jaren geleden nog relatief stabiel bleven, is de situatie ondertussen grondig veranderd.

"We geven steeds meer uit aan intrestlasten op de staatsschuld die er al is. 2021 was dat vrij vlak, liepen die miljarden die we moesten betalen op onze rente een beetje terug. Die begrotingen waren vaak wat in orde, die intrest was lager. Nu stijgt die intrest die we moeten betalen op de staatsschuld, dus die begrotingen raken maar niet op orde en op die manier zie je dat stijgen", legde Baert uit bij 'De Tafel van Ruben' op Play.

Vandaag betaalt België volgens de professor ongeveer 15 miljard euro per jaar aan rente op de bestaande staatsschuld. Dat bedrag dreigt de komende jaren nog fors toe te nemen. De Nationale Bank bevestigt alvast de stijgende druk in haar economische vooruitzichten .

Tegen 2035 dreigt een factuur van 50 miljard euro

De vooruitzichten die Baert aanhaalt, maken duidelijk hoe groot het probleem kan worden als er onvoldoende wordt ingegrepen. Volgens de professor zou België tegen 2030 al ongeveer 30 miljard euro per jaar aan rentelasten betalen. Tegen 2035 zou dat bedrag zelfs richting 50 miljard euro kunnen gaan, verwijst hij naar de waarschuwing van premier Bart De Wever.

Dat betekent dat de overheid steeds meer belastinginkomsten nodig heeft om alleen al de rente op de bestaande schulden te betalen. Geld dat daardoor niet meer beschikbaar is voor andere belangrijke uitgaven, zoals gezondheidszorg, onderwijs, pensioenen of investeringen in infrastructuur.

Bovendien ontstaat een zichzelf versterkend probleem. Wanneer de overheid meer uitgeeft dan er binnenkomt, moet ze bijkomend geld lenen. Daardoor groeit de schuld en kunnen ook de toekomstige rentelasten verder oplopen. Zonder een structurele verbetering van de begroting dreigt België zo steeds minder financiële ademruimte over te houden.

Gezinnen dreigen duizenden euro's extra te betalen

De gevolgen blijven niet beperkt tot de begrotingstabellen in Brussel. Uiteindelijk moet de overheid haar uitgaven financieren met belastinginkomsten en andere ontvangsten. Wanneer de rentelasten blijven stijgen, wordt het steeds moeilijker om bijkomende belastingen of besparingen te vermijden. Baert maakt de mogelijke impact concreet door de bedragen te verdelen over de ongeveer 5,3 miljoen Belgische gezinnen.

"Nu zitten we rond de 15 miljard euro die we elk jaar betalen aan intrestlasten. Tegen 2030 zou dat al rond de 30 miljard zijn en tegen 2035 richting de 50 miljard, zegt de premier. Als je dat deelt door de 5,3 miljoen gezinnen die er zijn, zou dat betekenen dat we tegen 2035 allemaal gemiddeld per gezin 6500 euro meer belastingen per jaar zouden moeten betalen om dat gat dicht te rijden", aldus Stijn Baert.

Die vergelijking is vooral bedoeld om de omvang van het probleem tastbaar te maken. Het gaat niet om een aangekondigde belastingverhoging of een concrete factuur voor ieder gezin. 

De berekening veronderstelt dat de bijkomende rentelasten volledig via extra belastingen worden gefinancierd en gelijk over alle gezinnen worden verdeeld. In werkelijkheid kan de overheid ook besparen, andere inkomsten zoeken of bijkomend lenen.

Toch is de waarschuwing duidelijk: wanneer de rentelasten blijven toenemen, zal dat vroeg of laat gevolgen hebben voor de koopkracht en de financiële ruimte van gezinnen.

Waarom de regering niet langer kan wachten

De Belgische begroting staat voor een moeilijke opdracht. De overheid moet haar uitgaven onder controle krijgen, terwijl de vergrijzing, de stijgende zorgkosten en bijkomende investeringen in defensie eveneens op de begroting wegen.

De Nationale Bank waarschuwt dat de overheidsschuld zonder bijkomende maatregelen verder zal oplopen. Ook de Europese Commissie wijst op de combinatie van hoge begrotingstekorten en stijgende rentebetalingen als een belangrijke bedreiging voor de Belgische overheidsfinanciën.

Voor gezinnen is vooral belangrijk dat de rekening niet onbeperkt kan blijven groeien. Als de regering er niet in slaagt de begroting structureel te verbeteren, komen moeilijke keuzes steeds dichterbij. Die kunnen zich vertalen in hogere belastingen, minder overheidsuitgaven of een combinatie van beide.

De waarschuwing van Stijn Baert maakt duidelijk waarom begrotingsdiscipline niet alleen een politieke discussie is. De rentelasten van vandaag bepalen immers hoeveel financiële ruimte de overheid morgen nog heeft. En als die ruimte steeds kleiner wordt, dreigt ook de gewone Belgische gezinshuishouding daar uiteindelijk de gevolgen van te ondervinden.