Vinted en Marketplace krijgen met nieuwe vorm van fraude te maken

Een perfecte foto kan een alarmsignaal zijn

Wie een tweedehandsartikel koopt, kijkt vaak eerst naar de foto's. Een kledingstuk met een mooie achtergrond, een meubel in een perfect ingerichte kamer of een vintageproduct dat er opvallend goed uitziet, kan meteen vertrouwen wekken.

Maar precies die foto's verdienen voortaan extra aandacht. De FOD Economie waarschuwt voor verkopers die artificiële intelligentie gebruiken om productfoto's te manipuleren. Daarbij kunnen fictieve decors worden toegevoegd of modellen worden gebruikt waarvan het gezicht bewust wazig of verborgen is. 

Het probleem gaat verder dan een gewone fotobewerking. Een afbeelding kan een artikel mooier voorstellen dan het werkelijk is. In sommige gevallen kan zelfs een foto worden gebruikt van een product dat helemaal niet bestaat.

AI-fotobewerking is op zichzelf niet verboden. Het wordt wel problematisch wanneer consumenten door de afbeelding worden misleid.

Kijk naar handen en gezichten

Hoe herken je zo'n gemanipuleerde foto? Dat is niet altijd eenvoudig, want AI-afbeeldingen worden steeds realistischer. Toch zijn er volgens de FOD Economie nog bepaalde kenmerken waarop consumenten kunnen letten. 

Misvormde handen, verkeerd geplaatste vingers, vreemde gezichten en onnatuurlijk perfecte decors kunnen bijvoorbeeld een waarschuwing zijn. Ook wanneer een achtergrond er kunstmatig uitziet of bepaalde onderdelen van het beeld niet logisch bij elkaar passen, is extra voorzichtigheid verstandig.

Een tweede handige controle is om de afbeelding zelf te onderzoeken. Bij kleding kan je bijvoorbeeld met een hulpmiddel zoals Google Lens nagaan of dezelfde foto elders op internet voorkomt.

Staat exact hetzelfde kledingstuk op een goedkope buitenlandse website, terwijl de verkoper beweert dat het om een uniek vintage-exemplaar gaat? Dan is dat een belangrijk signaal om niet zomaar tot aankoop over te gaan.

Controleer ook de verkoper

Niet alleen de foto, maar ook de verkoper verdient aandacht. Volgens de FOD Economie moet een koper de verkoper kunnen identificeren. Een ontbrekende of tegenstrijdige profielfoto en onvindbare contactgegevens zijn redenen om extra voorzichtig te zijn.

Ook beoordelingen kunnen nuttig zijn, maar blind vertrouwen op een hoge score is geen goed idee. Sommige oplichters proberen hun profiel geloofwaardiger te maken met positieve beoordelingen.

Een opvallend lage prijs is eveneens een reden om even te stoppen. Zeker wanneer een zeldzaam merkartikel of een waardevol verzamelobject voor een fractie van de normale prijs wordt aangeboden, is het verstandig om bijkomende foto's en informatie te vragen.

Vraag bijvoorbeeld om een recente foto van het echte artikel. Je kunt daarbij vragen om het product naast een briefje met de datum of een specifieke tekst te leggen. Dat maakt het moeilijker om een bestaande internetfoto opnieuw te gebruiken.

Betaal niet buiten het platform

Een andere belangrijke bescherming is de betaalwijze. De FOD Economie raadt aan om bij online transacties bij voorkeur gebruik te maken van de diensten die rechtstreeks door het verkoopplatform worden aangeboden.

Laat je dus niet zomaar overtuigen om via een externe link te betalen. Een verkoper kan bijvoorbeeld beweren dat een alternatieve betaalmethode sneller, goedkoper of veiliger is. Dat kan juist het moment zijn waarop je moet afhaken.

Wie toch slachtoffer wordt en beveiligingsgegevens heeft doorgegeven, moet onmiddellijk contact opnemen met de bank of Card Stop. De fraude kan daarnaast worden gemeld bij de politie, het verkoopplatform en de Economische Inspectie.

Ook verkopers kunnen slachtoffer worden van AI-fraude

Niet alleen kopers moeten oppassen voor artificiële intelligentie. Ook verkopers kunnen ermee worden geconfronteerd. Een frauduleuze koper kan na ontvangst van een artikel bijvoorbeeld beweren dat het product beschadigd of defect is aangekomen en vervolgens een gemanipuleerde AI-foto als “bewijs” gebruiken.

Op zo'n afbeelding kan een intact product plots gebroken, beschadigd of bevlekt lijken. Daarmee probeert de koper een terugbetaling af te dwingen. In sommige situaties kan bovendien discussie ontstaan over wat er met het artikel moet gebeuren wanneer een platform beslist dat een terugbetaling wordt uitgevoerd zonder dat het product daadwerkelijk teruggestuurd hoeft te worden.

Voor verkopers betekent dit dat het steeds belangrijker wordt om voor verzending uitgebreid bewijs te verzamelen. Maak duidelijke foto's van het volledige artikel, maar ook van serienummers, merktekens, eventuele bestaande beschadigingen en de verpakking. Bij waardevolle spullen kan een korte video waarop het product functioneert extra nuttig zijn.

Bewaar bovendien foto's van het ingepakte pakket en het verzendbewijs. Wanneer een koper achteraf met een foto komt waarop plots een grote beschadiging zichtbaar is, beschik je zo over materiaal waarmee je kunt aantonen hoe het artikel er vóór verzending werkelijk uitzag.