Wat kan iemand doen met de foto van je identiteitskaart? Dit wil je liever niet weten

Waarom is een foto van je eID zo interessant?

Een Belgische identiteitskaart bevat verschillende gegevens waarmee iemand je identiteit kan koppelen aan een echt persoon. Denk aan je naam, geboortedatum, foto, kaartnummer en rijksregisternummer. Een foto van beide kanten kan bovendien meer informatie prijsgeven dan je op het eerste gezicht beseft.

De Gegevensbeschermingsautoriteit waarschuwt dat het kopiëren van identiteitsdocumenten een aanzienlijk risico inhoudt. Vooral wanneer dergelijke kopieën uitlekken, kunnen ze worden gebruikt voor identiteitsfraude. De organisatie benadrukt daarom dat alleen gegevens mogen worden verwerkt die noodzakelijk zijn voor een welbepaald doel.

Dat betekent niet dat iemand met alleen een foto van je identiteitskaart automatisch je bankrekening kan leegmaken. Daarvoor zijn doorgaans bijkomende gegevens of beveiligingsstappen nodig. Maar de afbeelding kan wel een belangrijk onderdeel worden van een grotere fraudepoging.

Fraudeurs kunnen zich voordoen als jou

Een van de grootste risico's is identiteitsfraude. Een crimineel kan gegevens van je identiteitskaart combineren met informatie die bijvoorbeeld via sociale media, datalekken of phishing is verzameld.

De FOD Economie waarschuwt dat oplichters persoonlijke informatie kunnen gebruiken om zich voor te doen als iemand anders. In sommige fraudescenario's vragen criminelen zelfs expliciet om een kopie van een identiteitskaart. 

Met zo'n document kunnen ze bijvoorbeeld proberen een vals profiel aan te maken, zich geloofwaardiger voordoen tegenover een slachtoffer of een organisatie overtuigen dat ze daadwerkelijk de persoon zijn van wie de gegevens afkomstig zijn.

Ook bij online fraude kan een foto van je eID als ondersteunend document worden gebruikt. Een fraudeur kan bijvoorbeeld een slachtoffer benaderen met een overtuigend verhaal en vervolgens documenten tonen om vertrouwen te winnen.

Waarom vragen zoveel websites om een identiteitskaart?

Een verzoek om je identiteitskaart te fotograferen betekent niet automatisch dat het om fraude gaat. Banken en bepaalde andere organisaties mogen of moeten in specifieke omstandigheden identificatiegegevens verzamelen.

Toch hoef je een identiteitskaart niet zomaar te laten kopiëren. De Gegevensbeschermingsautoriteit stelt dat identificatie alleen mag wanneer die noodzakelijk is voor een duidelijke en rechtmatige reden. Als een eenvoudige visuele controle volstaat, hoeft er geen kopie te worden gemaakt. 

Er bestaan wettelijke uitzonderingen. De Autoriteit noemt bijvoorbeeld banken, kredietinstellingen en verzekeraars die op grond van de antiwitwaswetgeving verplicht kunnen zijn om een kopie van een identiteitskaart te nemen.

Krijg je een onverwacht verzoek van een onbekende persoon, verhuurder, koper of organisatie? Vraag dan eerst waarom de kopie nodig is, wie ze bewaart, hoe lang ze wordt bewaard en waarvoor ze wordt gebruikt.

Wat moet je doen als je de foto al hebt doorgestuurd?

Heb je een foto van je identiteitskaart naar een verdachte persoon gestuurd? Raak dan niet meteen in paniek, maar onderneem wel actie. Bewaar eerst de berichten, e-mails, telefoonnummers en andere informatie over de persoon aan wie je het document hebt bezorgd.

De FOD Economie adviseert bij identiteitsfraude om alert te blijven voor bijkomende pogingen tot oplichting. Krijg je daarna bijvoorbeeld telefoontjes of e-mails waarin iemand zich voordoet als een bank, overheid of andere organisatie, geef dan geen extra persoonsgegevens of beveiligingscodes door.

Heb je de foto aan een vermoedelijke fraudeur bezorgd en maak je je ernstige zorgen over misbruik? Dan kun je contact opnemen met de politie. De Gegevensbeschermingsautoriteit biedt daarnaast de mogelijkheid om een klacht in te dienen wanneer persoonsgegevens volgens jou onrechtmatig zijn verwerkt.

Bij een gestolen of verloren fysieke identiteitskaart bestaat bovendien DOC STOP. Maar een doorgestuurde foto is niet hetzelfde als een verloren kaart: alleen omdat iemand een afbeelding heeft, betekent dat niet automatisch dat je eID fysiek moet worden geblokkeerd.

De belangrijkste les blijft daarom eenvoudig: stuur nooit zomaar een foto van je identiteitskaart door. Controleer eerst wie erom vraagt, waarom die persoon de gegevens nodig heeft en of het verzoek daadwerkelijk legitiem is. Een identiteitsdocument is geen gewone foto en verdient dezelfde voorzichtigheid als je andere gevoelige persoonsgegevens.