INTERVIEW. Wat betekent oorlog in Iran voor jouw portemonnee? Econoom legt uit

Olieprijzen schieten omhoog door verstoring in de Straat van Hormuz

Volgens econoom Frederic Vermeulen is de eerste reactie op de markten logisch. “Veel zal afhangen van hoelang de oorlog in het Midden-Oosten zal duren en hoe uitgebreid hij zal zijn. De prijzen van olie en gas zijn al de hoogte ingeschoten. Deze shock op korte termijn heeft te maken met de stilgelegde olietransporten in de Straat van Hormuz, waar veel olietankers doorheen varen om olie naar de rest van de wereld te brengen. Vertraging of stopzetting van die transporten heeft gevolgen voor het aanbod van olie op korte termijn. Vandaar die omhooggeschoten prijzen.”

De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor een aanzienlijk deel van de wereldwijde olie-export. Zodra transporten daar vertraging oplopen of stilvallen, ontstaat er onzekerheid over het aanbod. En minder aanbod bij gelijke vraag betekent hogere prijzen. Dat effect laat zich vrijwel meteen voelen op de internationale markten.

Korte oorlog of langdurig conflict: een wereld van verschil

Toch is het volgens de econoom nog te vroeg om te spreken van een langdurige energiecrisis. “Als de oorlog niet lang zou duren, dan denk ik dat de prijzen relatief snel terug zullen dalen. Als de oorlog echter langer zal duren, zullen de prijzen wellicht nog een tijd hoger blijven.”

Daarbij wijst hij op een belangrijk risico. “Bijkomende prijsstijgingen kunnen plaatsvinden als er ook olieproductiefaciliteiten geraakt zouden worden in de buurlanden van Iran. Dat zou het geval kunnen zijn als Iran ook olie-installaties van buurlanden zou aanvallen in plaats van enkel militaire faciliteiten van de VS. Dat zou grote aanbodschokken en dus prijsstijgingen met zich meebrengen.”

Met andere woorden: zolang het conflict beperkt blijft in tijd en omvang, kan de marktschok tijdelijk zijn. Maar als ook olie-installaties in de regio worden getroffen, dreigt een veel grotere verstoring van het wereldwijde aanbod, met fors hogere energieprijzen als gevolg. “Momenteel is de situatie erg onzeker”, benadrukt Vermeulen bij Redactie24.

Wat betekent dit voor Belgische gezinnen?

Voor Belgische gezinnen vertaalt een stijgende olieprijs zich snel in hogere kosten. “Hogere prijzen voor olie en gas hebben natuurlijk gevolgen voor de gezinnen. Nogmaals: als de oorlog kort zou zijn, zal de impact wellicht meevallen. Ook al omdat de winter achter de rug is, met minder behoefte aan gas bijvoorbeeld.”

Dat laatste is een belangrijke nuance. In de lente en zomer ligt het gasverbruik lager dan in de wintermaanden. Daardoor is de directe impact op de energiefactuur voorlopig beperkter dan tijdens het stookseizoen.

Toch zullen automobilisten de gevolgen sneller voelen. “Aan de pomp zal er wel al snel meer betaald worden voor benzine en diesel”, zegt Vermeulen. Brandstofprijzen reageren doorgaans snel op schommelingen in de olieprijs.

Vast of variabel energiecontract: groot verschil

De impact op de energiefactuur hangt sterk af van het type contract dat gezinnen hebben. “Als de oorlog langer duurt zal de impact veel groter zijn op de energiefactuur. Vooral voor mensen zonder een vast contract. Die met een vast contract zullen nog wat kunnen genieten van de lagere tarieven in hun contract.”

Gezinnen met een variabel energiecontract zien prijsstijgingen sneller doorgerekend worden. Wie een vast contract heeft, is tijdelijk beschermd tegen plotse schommelingen. Maar ook daar geldt dat bij verlenging of hernieuwing van het contract hogere marktprijzen uiteindelijk voelbaar kunnen worden.

Stijgen straks ook andere prijzen in België?

De impact beperkt zich niet tot energie alleen. Olie is een belangrijke productiefactor in de economie. Ze wordt gebruikt voor transport, productie en tal van industriële processen. “Langdurig hogere olieprijzen betekenen op termijn ook hogere prijzen voor andere goederen en diensten. Dit omdat olie een belangrijke productiefactor is. Dan zullen de gezinnen het breed voelen in hun portefeuille.”

Op de vraag welke producten kunnen stijgen, antwoordt Vermeulen duidelijk: “In eerste instantie dus olie en gas. Wat prijsstijgingen betekent voor verwarming, maar ook aan de pomp. Bij langdurig hogere olieprijzen zullen die doorsijpelen naar heel veel goederen en diensten op lange termijn.”

Dat kan betekenen dat niet alleen energie, maar ook voeding, transportdiensten en andere consumptiegoederen duurder worden. Zeker als bedrijven hun hogere kosten doorrekenen aan de consument.

Onzekerheid blijft de grootste factor

De kern van het verhaal is onzekerheid. Zolang onduidelijk is hoe lang het conflict zal duren en of het zich verder zal uitbreiden in de regio rond Iran, blijft het moeilijk om precieze voorspellingen te doen.

Eén ding is volgens Frederic Vermeulen duidelijk: de duur en de geografische uitbreiding van de oorlog zullen bepalen hoe zwaar Belgische gezinnen het in hun portefeuille zullen voelen. Een kort conflict kan een tijdelijke prijspiek veroorzaken. Een langdurige en escalerende oorlog kan daarentegen leiden tot een nieuwe periode van hogere energieprijzen en bredere inflatiedruk in België.