Grote kans op El Niño deze zomer: kan dat hittegolven in België versterken?

Afgelopen winter was er nog sprake van een zwakke La Niña, de tegenhanger van El Niño. Daarbij liggen de zeewatertemperaturen in delen van de Stille Oceaan net lager dan normaal. Momenteel bevinden we ons opnieuw in neutrale omstandigheden, wat betekent dat de temperatuur van het oceaanwater dicht bij het gemiddelde ligt.

Signalen worden steeds duidelijker

Volgens verschillende modellen en recente waarnemingen neemt de kans op een El Niño in de loop van de zomer steeds verder toe. Eind februari werd een duidelijke toename van westenwinden waargenomen boven de Stille Oceaan, een patroon dat zich gedurende maart bleef doorzetten. Tegelijk steeg ook de temperatuur in de bovenste laag van de oceaan. Dat zijn volgens meteorologen belangrijke signalen dat een El Niño in ontwikkeling kan zijn.

Het Amerikaanse weerinstituut NOAA schat momenteel dat er ongeveer 60 procent kans is dat zich tegen het begin van de zomer een El Niño vormt die mogelijk aanhoudt tot het einde van 2026. Het Europese Copernicus Climate Change Service
gaat zelfs nog een stap verder en spreekt over kansen tot ongeveer 75 procent.

Hoe krachtig het fenomeen uiteindelijk wordt, blijft wel onzeker. Volgens NOAA ligt de kans op een zeer sterke El Niño tegen het einde van het jaar rond de 25 procent.

Grote impact op het wereldweer

Historisch gezien behoren jaren met een sterke El Niño vaak tot de warmste ooit gemeten. Dat komt omdat het fenomeen extra warmte vrijmaakt in de atmosfeer, waardoor de gemiddelde temperatuur op aarde tijdelijk verder stijgt.

Een krachtige El Niño gaat wereldwijd vaak samen met meer hitterecords, langere hittegolven en extremere weersomstandigheden. Sommige regio’s krijgen dan te maken met zware droogte en bosbranden, terwijl andere gebieden net kampen met intense regenval en overstromingen.

Ook landbouw en voedselprijzen kunnen beïnvloed worden wanneer oogsten mislukken door extreme weersomstandigheden. Daarom volgen klimaatdiensten de ontwikkelingen zo nauwgezet op.

Wat betekent dat voor België?

Voor België is El Niño van minder belang dan in bijvoorbeeld Zuid Amerika of delen van Azië. Ons weer wordt vooral bepaald door luchtdrukgebieden boven de Atlantische Oceaan, windrichtingen en straalstromen.

Toch kan El Niño ook hier indirect invloed hebben. Wanneer de gemiddelde temperatuur wereldwijd stijgt, neemt de kans toe dat warme situaties extremer uitpakken. Dat betekent niet automatisch dat België een bloedhete zomer krijgt, maar wel dat de “achtergrond” warmer wordt.

Meteorologen wijzen erop dat een sterke El Niño extra brandstof kan geven aan warme extremen wanneer de weersituatie gunstig zit voor hitte. In zulke jaren sneuvelen wereldwijd vaak meer warmterecords en worden hittegolven intenser.

Geen garantie op hittegolf

Tegelijk is er nog veel nuance nodig. Een El Niño veroorzaakt niet rechtstreeks hittegolven in Vlaanderen. België kan ondanks dat klimaatfenomeen nog altijd een wisselvallige of natte zomer krijgen.

Of er effectief extreme hitte komt, hangt hier vooral af van blokkades met warme lucht uit het zuiden en de positie van hogedrukgebieden. El Niño verhoogt dus eerder de kans op warmere en extremere omstandigheden wereldwijd dan dat het een garantie vormt op langdurige hitte in België.