Wie heeft er in België recht op een leefloon?
Ongeveer 9 op 10 mensen die hun werkloosheidsuitkering zien stoppen, vragen hulp aan bij het OCMW. Maar wie heeft er allemaal recht op zo’n leefloon?
Begin januari 2026 verloren zo’n 4.000 Vlamingen hun werkloosheidsuitkering. Het gaat dan om mensen die meer dan 20 jaar werkloos waren of jongeren die een wachtuitkering kregen. Volgens Nathalie Debast van VVSG heeft 9 op de 10 van hen een positief antwoord op hun vraag gekregen. De OCMW's slagen er ook in om alle vragen binnen de 30 dagen verwerkt te krijgen.
Het leefloon kan voor veel gezinnen of alleenstaanden een broodnodige zekerheid zijn. Het betekent niet dat je rijk wordt, maar wel dat je in moeilijke tijden niet onder de radar verdwijnt. Wie er recht op heeft en hoe het precies werkt hangt af van je situatie, je inkomen en je netwerk.
Wat is een leefloon precies?
Een leefloon is een financiële ondersteuning vanuit de sociale bijstand voor mensen die niet genoeg inkomsten hebben om in hun basisbehoeften te voorzien. Het is geen krediet en hoeft niet terugbetaald te worden. Het is bedoeld als een minimuminkomen zodat je bijvoorbeeld huur, voedsel en andere essentiële kosten kunt betalen.
Deze uitkering is verschillend van werkloosheidsuitkeringen of pensioen, omdat ze net die mensen vangt die geen toegang hebben tot andere sociale zekerheidsstelsels of waarbij die andere steun ontoereikend is.
Wie komt in aanmerking?
Niet iedereen kan zomaar aanspraak maken op een leefloon. Er zijn duidelijke voorwaarden:
Je hebt geen of te weinig inkomen om zelf in je levensonderhoud te voorzien. Dat betekent dat je geen voldoende loon, uitkering of ander inkomen hebt.
Je neemt actief deel aan de maatschappij, wat inhoudt dat je meestal moet samenwerken met de Dienst voor Maatschappelijk Werk (DMW) om stappen te zetten richting werk of opleiding.
Je leeft in België en woont er legaal. Voor buitenlanders gelden soms aanvullende of andere voorwaarden, afhankelijk van hun verblijfstoestand.
Je hebt te weinig bestaansmiddelen. Dat zijn alle soorten inkomsten binnen het huishouden. Je hebt actief en tijdig een aanvraag ingediend bij de bevoegde instanties.
Die voorwaarden zijn er niet om mensen buiten te sluiten, maar om ervoor te zorgen dat het leefloon terechtkomt bij mensen die het echt nodig hebben en er niet onnodig lang van afhankelijk blijven zonder aan een traject deel te nemen.
Heeft iedereen die het vraagt recht op een leefloon?
Een veelgehoorde misvatting is dat iedereen die vraagt automatisch krijgt. Dat is niet zo. Alleen wie volledig voldoet aan de voorwaarden komt in aanmerking. Zo speelt je gezinsinkomen, eventuele partnerinkomsten en zelfs je spaargeld een rol in de beoordeling.
Ook je leeftijd en je situatie (alleenstaand, gezin met kinderen, samenwonend, student zonder inkomen, enzovoort) worden meegenomen om te bepalen of je inderdaad recht hebt op de basissteun en hoeveel dat precies is.
Het leefloon is een vangnet
Recente cijfers tonen dat een groot deel van de mensen die een leefloon aanvraagt dat doet nadat een andere uitkering stopt, bijvoorbeeld wanneer werkloosheidsuitkeringen eindigen. Dat laat zien dat het leefloon vaak een laatste reddingsboei is, wanneer andere sociale zekerheden niet langer volstaan.
Het is dus geen scenario dat alleen voorkomt bij langdurige werkloosheid; ook plots veranderde levenssituaties, gezondheidsproblemen of mantelzorgsituaties kunnen mensen naar het leefloon brengen.
Leefloon en begeleiding naar werk
Een belangrijk aspect van de regeling is dat je de aanvraag indient bij het OCMW. Breng dan ook altijd je identiteitskaart mee en
als er inkomsten zijn bewijzen van de huidige inkomsten van jou en eventueel je gezinsleden (niet voor de minderjarige kinderen) en een overzicht van je spaargelden mee.
Gerelateerde artikelen
Recente artikelen
