Interview. Expert weerlegt fake news over fietshelmen

Onlangs steunde Vias institute de campagne ‘Ik een helm, jij een helm’ van de Hersenletsel Liga. Ze roepen volwassenen op om het goede voorbeeld te geven aan kinderen en altijd een fietshelm te dragen in het verkeer. Want uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de risico’s op een ernstig of dodelijk hoofdletsel worden gereduceerd met 60% als je een fietshelm draagt.

“Een fietshelm absorbeert de klap en verdeelt de schok” - Stef Willems

Volgens Stef Willems werkt een fietshelm eigenlijk vrij eenvoudig: hij vangt een groot deel van de impact van een val op. “Het is vrij logisch: een helm absorbeert de klap en verdeelt de schok. Een deel van de klap wordt door de helm geabsorbeerd en voor de rest wordt de klap verdeeld over je hoofd.”

Daardoor vermindert de impact op de schedel en de hersenen aanzienlijk wanneer iemand ten val komt met de fiets. “Het is onomstotelijk bewezen dat wanneer je een helm draagt, zowel bij lagere als hogere snelheden, de kans op een hersenletsel serieus vermindert.”

Misverstanden over fietshelmen blijven circuleren

Toch merkt Vias institute dat er nog veel foutieve informatie circuleert over fietshelmen. Vooral online duiken geregeld berichten op waarin het nut van een helm in twijfel wordt getrokken. “Er is heel wat fake news dat verspreid wordt door tegenstanders van de fietshelm.” Een vaak gehoord argument is dat fietshelmen slechts getest zouden worden aan 20 kilometer per uur. Volgens Stef Willems klopt dat beeld niet.

Een helm beschermt ook bij hogere snelheden

Fietshelmen worden inderdaad getest aan een valsnelheid van ongeveer 20 kilometer per uur, maar dat betekent volgens Stef Willems niet dat ze alleen op dat niveau bescherming bieden. “Die helmen worden getest tegen 20 kilometer per uur valsnelheid. Dat is eigenlijk alsof je loodrecht tegen een muur zou rijden aan 20 kilometer per uur.”

In werkelijkheid verloopt een fietsongeval meestal anders. “Wanneer je valt met de fiets, val je vaak eerst op je zijkant en daarna raakt je hoofd de grond. De snelheid waarmee je rijdt, is niet dezelfde snelheid waarmee je hoofd de grond raakt.”

Volgens hem blijven fietshelmen dus ook bij hogere snelheden een belangrijke bescherming bieden. “Als dat niet zo zou zijn, dan zou morgen een half wielerpeloton in een rolstoel zitten."

Vergelijking met veiligheidsgordels in de auto

Volgens Stef Willems lijkt de discussie rond fietshelmen sterk op de weerstand die vroeger bestond tegen veiligheidsgordels in auto’s. “In een auto zitten ook veiligheidsmechanismen zoals bijvoorbeeld veiligheidsgordels, maar ook daar waren in het begin mensen tegen gekant."

De expert benadrukt bovendien dat beschermingsmiddelen geen ongevallen voorkomen, maar wel de gevolgen bij een ongeval sterk beperken. “Die beschermingsmaatregelen voorkomen geen enkel ongeval, dat is duidelijk. Maar ze zorgen er wel voor dat de lichamelijke schade minder groot is”, besluit Willems.