Interview. UGent-professor ziet onevenwicht in Belgische belastingen: “Daar ligt nog ruimte”

Begrotingsonderhandelingen worden zoektocht naar evenwicht

De Belgische regering staat binnenkort opnieuw voor een moeilijke begrotingsoefening. De combinatie van hoge overheidsuitgaven, een structureel begrotingstekort en Europese begrotingsregels dwingt de federale regering om keuzes te maken. De grote vraag daarbij is niet alleen hoeveel extra inkomsten nodig zijn, maar vooral waar die middelen moeten worden gehaald.

Hogere belastingen op arbeid zijn volgens Peersman geen goede oplossing

België behoort internationaal tot de landen waar arbeid sterk wordt belast. Volgens Gert Peersman, econoom en hoogleraar aan de Universiteit Gent, moet België vermijden om nog meer druk te leggen op arbeid. “De belastingen op arbeid zijn al zeer hoog. Nog hogere belastingen heffen op arbeid gaat zeker negatief wegen op de economie waardoor de uiteindelijke inkomsten serieus kunnen tegenvallen.”

De boodschap van Peersman is duidelijk: nieuwe inkomsten moeten gezocht worden op plaatsen waar de economische schade beperkt blijft. Een goede begrotingsmaatregel moet volgens hem rekening houden met de impact op groei, werkgelegenheid en concurrentiekracht.

Vermogen blijft onderbelaste piste in België

Een mogelijke piste ziet Gert Peersman bij een harmonisering van de belastingen op vermogen. Volgens de Gentse econoom bestaat daar nog een onevenwicht. “Bepaalde vermogensinkomsten, zoals dividenden, worden vandaag flink belast, terwijl andere type vermogeninkomsten, zoals meerwaarden, veel minder worden belast", vertelt hij aan Redactie24. "Dat is economisch inefficiënt. Een harmonisering, met een tarief dat ergens tussen beide ligt, zou veel efficiënter zijn en ook de begroting meer opleveren.”

Daarmee verwijst Peersman naar de discussie over de fiscale behandeling van vermogenswinsten, kapitaalinkomsten en grote vermogens. In België ligt de belastingdruk traditioneel sterker op arbeid dan op bepaalde vormen van vermogen. Een verschuiving van de belastingdruk kan volgens hem een manier zijn om extra inkomsten te vinden.

België heeft ruimte voor hogere consumptiebelastingen

Naast vermogen kijkt Peersman ook naar consumptiebelastingen, waaronder btw. Dat is een piste die regelmatig terugkomt in begrotingsdiscussies. “Als je met een internationale blik naar die belastingen kijkt, dan hebben wij vrij lage heffingen.”

Volgens de professor ligt België op het vlak van consumptiebelastingen lager dan veel andere landen. Een verhoging van btw-tarieven of een hervorming van gunsttarieven zou volgens hem extra inkomsten kunnen opleveren. Veel internationale economische instellingen wijzen er volgens Peersman op dat consumptiebelastingen doorgaans weinig invloed hebben op de economische groei van een land.

Wie betaalt een hogere btw eigenlijk?

Een veelgehoorde kritiek op hogere btw is dat consumenten de volledige kost dragen. Peersman nuanceert dat beeld. “De meeste mensen denken dat een consumptiebelasting door de consument betaald wordt, maar in de praktijk is dat niet zo. De consument betaalt slechts een derde van de kost bij een verhoging. De overige twee derde wordt gedragen door de producent.” 

Volgens hem werkt een btw-verhoging via de prijsvorming in de hele keten. Bedrijven zullen een deel van de hogere belasting absorberen via lagere winstmarges. Dat maakt consumptiebelastingen volgens Peersman interessanter dan vaak wordt aangenomen, zeker in een kleine open economie zoals België.

Buitenlandse bedrijven profiteren vandaag mee van lagere Belgische btw-tarieven

Een bijkomend argument dat Peersman aanhaalt, is de internationale context van de Belgische economie. “Veel buitenlandse bedrijven beleveren onze markt. Vandaag profiteren zij van lagere btw-tarieven waardoor ze hogere winstmarges opstrijken.” Volgens hem is het de vraag of België in tijden van begrotingsdruk buitenlandse ondernemingen indirect moet blijven bevoordelen via relatief lage consumptiebelastingen. 

“Waarom zouden wij buitenlandse bedrijven meer winstmarge cadeau doen als wij zelf momenteel zo krap bij kas zitten?” Een hervorming van de btw zou België volgens Peersman meer in lijn brengen met andere landen en ervoor zorgen dat een groter deel van de kost buiten België terechtkomt.

Begrotingskeuzes blijven uiteindelijk politiek

Hoewel economen kunnen aangeven welke maatregelen economisch efficiënter zijn, blijft de uiteindelijke keuze volgens Peersman politiek. “Het gaat over uitgaven en ontvangsten, hoeveel gewicht je daaraan geeft en wie exact wat moet bijdragen, dat is een politieke keuze.” De begrotingsonderhandelingen zullen dus niet alleen draaien om cijfers, maar ook om maatschappelijke keuzes. Wie draagt de inspanning? Welke belastingen verhogen? Welke uitgaven worden hervormd?