37 procent durft er niet over te spreken: dit gesprek moet je zeker met je kind hebben

Tieners voelen zich veiliger dan ze zijn

Een smartphone, bankkaart en online betaalmogelijkheden horen voor veel jongeren al vroeg bij het dagelijks leven. Bijna de helft van de Belgische tieners kreeg de eerste bankkaart al vóór de leeftijd van veertien jaar. Van de jongeren die een kaart hebben, betaalde 59 procent al eens online. Dat betekent ook dat ouders hun kinderen niet alleen moeten leren omgaan met geld, maar ook met de risico’s die daarbij horen. 

Uit onderzoek van iVOX in opdracht van Bancontact Company blijkt dat 67 procent van de tieners denkt een online oplichting te kunnen herkennen. Tegelijk geeft 63 procent toe dat het al eens op een link klikte om zich pas daarna te realiseren dat dit geen goed idee was.

Dat verschil tussen zelfvertrouwen en werkelijk gedrag is belangrijk. Online fraudeurs spelen immers niet alleen in op technische onwetendheid. Ze maken gebruik van haast, nieuwsgierigheid, aantrekkelijke aanbiedingen en vooral vertrouwen.

Kinderpsycholoog Klaar Hammenecker legt op het platform van Bancontact uit: “Het brein van tieners is er eentje ‘under construction’ waardoor het emotionele hersengebied vaak sterker is dan het rationele.” Daardoor kunnen aantrekkelijke of spannende berichten sneller tot een impulsieve reactie leiden.

Een vriend, influencer of korting kan de val zijn

Een bericht van een onbekend nummer lijkt misschien verdacht. Maar wat als het bericht zogezegd afkomstig is van een vriend? Dan verandert de situatie voor een tiener volledig.

Volgens het onderzoek zou slechts 21 procent van de tieners een link naar een wedstrijd of prijs die ze van een ‘vriend’ krijgen, meteen negeren. Ook influencers genieten opvallend veel vertrouwen: 42 procent van de tieners vertrouwt een link die door een influencer wordt aanbevolen.

Daarnaast vormen grote kortingen een belangrijke verleiding. Bijna drie op de tien tieners zouden zonder nadenken klikken wanneer de korting groot genoeg is.

Daarom moet het gesprek thuis verder gaan dan “klik nooit op verdachte links”. Leer je kind vooral waarom een bericht verdacht kan zijn. Een onbekend nummer, tijdsdruk, een vreemde betaalpagina of een aanbieding die te mooi lijkt om waar te zijn, zijn allemaal signalen om even te stoppen.

Maak van schaamte geen tweede probleem

Misschien nog belangrijker dan fraude herkennen, is ervoor zorgen dat een kind naar zijn ouders durft te stappen wanneer het toch misgaat.

Dat blijkt een gevoelig punt. 37 procent van de Belgische tieners zegt dat het een oplichting niet aan de ouders zou durven vertellen. Schaamte, angst voor straf of de vrees dat ouders de smartphone of bankkaart zullen afnemen, kunnen ervoor zorgen dat een probleem juist groter wordt.

Daarom adviseert Hammenecker ouders om veiligheid en vertrouwen centraal te zetten. “Je kunt op mij rekenen. Wat er ook gebeurd is of wat jij ook hebt gedaan. Ik luister en we kijken vervolgens samen wat we ermee doen”, is volgens de kinderpsycholoog een goede boodschap.

Dat betekent niet dat alles zomaar moet worden toegestaan. Wel moet een kind weten dat eerlijk vertellen altijd beter is dan een probleem verbergen.

Spreek samen duidelijke regels af

Het gesprek hoeft bovendien geen eenmalige preek te worden. Maak samen concrete afspraken over online betalingen, onbekende links, QR-codes, tweedehandsplatformen en aankopen via sociale media.

Volgens Hammenecker werkt het beter wanneer tieners zelf bij die afspraken worden betrokken. Een ouder die voortdurend controleert, kan weerstand oproepen. Samen bekijken of een betaling veilig is, werkt vaak beter.

De boodschap kan eenvoudig zijn: bij twijfel eerst stoppen, daarna controleren en pas dan betalen. Controleer samen de website, gebruik officiële apps en contacteer bij twijfel de bank via een officieel kanaal.

Ook hulpmiddelen zoals Safeonweb en Fraudstop kunnen helpen om verdachte berichten en links te controleren. Zo wordt online veiligheid geen verbod, maar een vaardigheid die een jongere stap voor stap leert.

Het belangrijkste gesprek gaat uiteindelijk dus niet alleen over fraude. Het gaat over vertrouwen. Een tiener die weet dat hij bij zijn ouders terechtkan, ook na een verkeerde klik, staat online een stuk sterker.