Wees supervoorzichtig na verschillende gevallen van hacking: "Je bent niet meer veilig"

Datalek bij Pluxee kan gerichte phishing geloofwaardiger maken

Bij Pluxee bestaat het risico dat onbevoegden toegang hebben gekregen tot namen, e-mailadressen en telefoonnummers van kaarthouders. Het bedrijf stelde schadelijke activiteit vast op een server en beveiligde de getroffen systemen. Hoeveel gebruikers mogelijk geraakt zijn, werd niet bekendgemaakt. Bij de melding waren er geen verdachte transacties of problemen met de integriteit van het betalingssysteem vastgesteld. De Pluxee-kaarten konden gewoon verder worden gebruikt.

Dat neemt het risico op misbruik van de mogelijk gelekte contactgegevens niet weg. Stefaan Van Hoornick, AI security leader bij TrendAI Belux, waarschuwt daarvoor in een persbericht aan onze redactie. Hij wijst vooral op de manier waarop criminelen zulke informatie kunnen gebruiken om een overtuigend verhaal te bouwen.

“Een datalek met 'enkel' namen, e-mailadressen en telefoonnummers klinkt onschuldig, maar het is net de grondstof voor gerichte phishing”, zegt Van Hoornick. “Wie weet dat je Pluxee-kaarthouder bent, heeft meteen een geloofwaardig verhaal: je saldo vervalt of je moet je gegevens bevestigen.”

Ook mensen buiten het datalek kunnen valse berichten krijgen

Een bericht over maaltijd- of ecocheques kan vertrouwd aanvoelen als je die kaart regelmatig gebruikt. Een waarschuwing over een saldo dat bijna op is, sluit bovendien aan bij iets wat je liever niet verliest: geld dat je nog kunt besteden. Van Hoornick verwacht dat oplichters die herkenbaarheid zullen proberen uit te buiten.

“Ik verwacht de komende weken valse berichten 'van Pluxee', ook bij mensen die niet getroffen zijn”, stelt hij in het persbericht. Dat is een verwachting van de expert, geen bevestiging dat zulke berichten bij alle gebruikers al zijn opgedoken. Een phishingcampagne kan ook breed worden verspreid, zonder dat elk aangeschreven persoon in het oorspronkelijke datalek voorkomt.

Zijn advies is concreet: “Klik dus nooit op links, ga zelf naar de app en stuur verdachte mails door naar verdacht@safeonweb.be.” Verdachte berichten kunnen worden doorgestuurd om ze te laten onderzoeken. Ook de officiële informatie over phishing melden verwijst naar dat meldadres.

Waarom gestolen gegevens maanden later nog kunnen opduiken

Het uitblijven van verdachte betalingen is geruststellend voor het gebruik van de kaart. Het zegt alleen niet alles over wat er later met persoonsgegevens kan gebeuren. “Dat er geen verdachte transacties zijn, is goed nieuws, maar gestolen gegevens worden vaak pas maanden later misbruikt”, waarschuwt Van Hoornick.

Hij beschrijft hoe criminelen informatie uit verschillende lekken kunnen samenvoegen. “Criminelen leggen lekken naast elkaar en bouwen zo stap voor stap een soort digitale tweeling van jou.” Daarmee doelt hij op het opbouwen en verrijken van een profiel met gegevens over dezelfde persoon. Dat betekent niet dat bij Pluxee is vastgesteld dat zo’n volledig profiel werd buitgemaakt.

“AI maakt dat vandaag razendsnel: het koppelt die gegevens in een handomdraai en schrijft er een foutloos, persoonlijk bericht bij, in perfect Nederlands”, zegt hij. Zijn waarschuwing: “De tijd dat je phishing herkende aan schrijffouten, is voorbij.” Een verzorgde tekst is dus geen garantie dat de afzender betrouwbaar is.

Cyberaanval raakt ook koelinstallaties van supermarkten

Het incident bij Pluxee staat naast andere cyberaanvallen met heel andere gevolgen. Bij meerdere supermarktketens raakten koel- en diepvriesinstallaties ontregeld. Onder meer Delhaize, Carrefour, Intermarché en Spar werden getroffen. In verschillende winkels ging voeding verloren doordat de temperatuur opliep.

De impact verschilde per keten en vestiging. Carrefour meldde lichte hinder in vijftien winkels, vooral bij specifieke diepvriesinstallaties. De betrokken winkels bleven open. De gebeurtenissen tonen dat een cyberaanval ook fysieke apparatuur en de dagelijkse winkelwerking kan raken.

Aanval bij moederbedrijf Keytrade: onderscheid met klantrekeningen

Ook Crédit Mutuel Arkéa, de moedergroep van Keytrade Bank, werd getroffen. Het ging om een aanval op de moedergroep, niet om een bevestigde diefstal vanaf Keytrade-klantrekeningen. De aanvallers bereikten Arkéa via het platform van een dienstverlener en voerden transacties uit vanaf een eigen rekening van de bank.

De bankgroep bevestigde  berichten over 118 miljoen euro alleen de grootteorde. Een deel van de betrokken fondsen kon worden geblokkeerd en het definitieve verlies stond nog niet vast. De tegoeden van klanten bleven onaangetast, verklaarde de groep. Sommige overschrijvingen werden tijdelijk vertraagd door voorzorgsmaatregelen.

Er is daarmee geen aangetoond verband tussen de drie incidenten. Wel illustreren ze hoe verschillend de gevolgen kunnen zijn: mogelijk misbruik van persoonsgegevens, ontregelde koelingen en frauduleuze banktransacties. Van Hoornick vat zijn boodschap in het persbericht aan onze redactie zo samen: “Cybersecurity is geen project dat je afvinkt, het is een werkwoord.”