Zo kan Bart De Wever MR en Vooruit over de streep trekken om akkoord te gaan met begroting

Tien dagen om opnieuw beweging te krijgen in de begrotingsgesprekken

De koning heeft De Wever gevraagd de begrotingsonderhandelingen meteen te hervatten. Tien dagen na die beslissing moet de premier opnieuw verslag uitbrengen. Die termijn gaat over de voortgang van de gesprekken. De maatregelen zelf moeten de federale begroting over meerdere jaren verbeteren.

De regering zoekt ongeveer 10 miljard euro tegen 2029. Dat bedrag kan komen uit lagere uitgaven en hogere inkomsten. Net daar liep het vorige overleg vast. MR wil het zwaartepunt bij de uitgaven leggen en verzet zich tegen een btw-verhoging. Vooruit wil dat de sterkste schouders meer bijdragen en heeft moeite met een stevige rem op de groei van de zorguitgaven. Ook bij Les Engagés ligt die ingreep in de zorg gevoelig.

Waar MR en Vooruit elkaar kunnen vinden

Op het eerste gezicht lijken de eisen moeilijk te verzoenen. Toch kunnen ze in hetzelfde akkoord passen. De Wever zou een pakket kunnen voorstellen waarin de btw-tarieven ongemoeid blijven, de overheid gerichte besparingen doorvoert en grotere vermogens een afgebakende extra bijdrage leveren. De echte onderhandeling gaat dan over het gewicht van elk onderdeel.

Voor MR zou de winst zijn dat er geen brede belastingverhoging op consumptie komt en dat een groot deel van de inspanning uit lagere uitgaven komt. In ruil zou de partij ruimte moeten laten voor een gerichte extra heffing. Vooruit zou kunnen aantonen dat vermogende burgers meer bijdragen, maar zou daarvoor ook besparingen moeten aanvaarden. Die uitruil wordt pas concreet wanneer er bedragen naast staan. Tijdens het vastgelopen begrotingsoverleg bleek juist hoeveel discussie er bestaat over de omvang van de nieuwe inkomsten.

Een gerichte heffing raakt andere mensen dan hogere btw

Een hogere btw op producten of diensten kan mee in de prijs terechtkomen die je aan de kassa betaalt. Een aanpassing van een heffing op grote effectenrekeningen raakt rechtstreeks een beperktere groep. De opbrengst hangt dan af van het tarief, de drempel en welke beleggingen meetellen. Als MR zo’n bijdrage beperkt wil houden en Vooruit er een stevige opbrengst van verwacht, ligt precies daar de volgende onderhandeling.

Bij de zorg speelt een vergelijkbare afweging. De regering kan de uitgaven minder snel laten stijgen, terwijl het totale zorgbudget nog altijd groeit. Voor patiënten is vooral van belang waar die tragere groei voelbaar wordt. Een lagere vergoeding voor bepaalde prestaties heeft andere gevolgen dan besparen op administratie. Hoe meer onderdelen de partijen willen ontzien, hoe meer geld ze elders moeten vinden.

Een akkoord kan in stappen, met bedragen per jaar

De coalitie kan maatregelen op verschillende momenten laten ingaan en per jaar vastleggen hoeveel ze moeten opbrengen. Zo kan een maatregel die snel uitvoerbaar is al meetellen, terwijl een hervorming die wetgeving en voorbereiding vraagt later volgt. Bij het meerjarige begrotingstraject telt ook hoe zeker die opbrengsten zijn. Als een besparing later ingaat of minder opbrengt dan geraamd, moeten de partijen afspreken hoe ze dat verschil opvangen.

Zo kan De Wever de partijen een pakket voorleggen waarin ze elk iets van hun eisen terugvinden. De moeilijkste keuze blijft hoeveel MR wil aanvaarden aan extra inkomsten en hoeveel Vooruit wil aanvaarden aan besparingen. Pas als ook de andere coalitiepartners met die verdeling instemmen, kan de regering vastleggen waar de inspanning terechtkomt en wat je daarvan in je eigen portemonnee merkt.