Frank Vandenbroucke krijgt forse kritiek op nieuw voorstel: "Het beleid moet beter"
De Belgische minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke wil een volledig smaakjesverbod voor vapes invoeren: enkel nog tabakssmaak zou toegestaan blijven. Dit voorstel volgt het officiële advies van de Hoge Gezondheidsraad, die al langer waarschuwt voor de aantrekkingskracht van zoete smaken op jongeren. Maar de maatregel zorgt voor felle reacties, vooral vanuit de legale vape- en perswinkelsector. "Het beleid moet beter", luidt het bij Perstablo in een persmelding aan onze redactie.
Waarom de overheid smaakjes wil aanpakken
Smaakjes in vapes maken het product aantrekkelijk voor jongeren. Fruitsmaken, muntvarianten en zoete aroma’s verlagen volgens de Hoge Gezondheidsraad de drempel om met nicotine te beginnen.
De overheid wil daarom de instroom van minderjarigen in de nicotinewereld beperken. Door enkel tabakssmaak over te houden, moet het product minder interessant worden voor jongeren.
Werkt zo’n verbod echt?
De maatregel richt zich vooral op jongerenbescherming. Maar de vraag is of een verbod in de praktijk ook effectief zal zijn. Veel jongeren kopen hun vapes namelijk niet via officiële verkooppunten.
Ze vinden hun weg naar webshops buiten Europa of naar sociale media-accounts die illegaal vapes aanbieden. Een strenger officieel aanbod betekent dus niet automatisch minder toegang.
Perstablo trekt aan de alarmbel
De beroepsfederatie voor perswinkels, Perstablo, reageert scherp op het voorstel. Volgens hen treft het verbod vooral de volwassen gebruiker en nauwelijks de jongere. Zij vrezen dat de roker die succesvol overstapte naar vapen door het smaakverbod opnieuw richting klassieke sigaretten wordt geduwd. Dat zou een negatief effect hebben op volksgezondheid.
Groei van de illegale markt als risico
Perstablo waarschuwt dat een smaakjesverbod de illegale markt een enorme duw in de rug geeft. Wanneer legale winkels geen smaken meer mogen verkopen, verschuift de vraag automatisch naar niet-gereguleerde aanbieders. Dat brengt risico’s mee voor productveiligheid, nicotinegehalte en controle op de verkoop aan minderjarigen.
Economische gevolgen voor de legale sector
Perswinkels hebben de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in regelgeving zoals de displayban. Volgens Perstablo dreigt een nieuw verbod opnieuw inkomsten weg te nemen bij winkels die wél volgens de regels werken. De federatie noemt het 'symboolpolitiek' die de legale sector straft, terwijl illegale kanalen vrij spel hebben.
Lees ook: Eén op vier jongeren gebruikt nicotine: vapen neemt klassieke sigaret over
Een pleidooi voor nuance in het smaakbeleid
Opvallend is dat Perstablo geen volledig vrij smakenbeleid verdedigt. Ze willen dat typische kindersmaken, zoals snoep- en dessertsmaakjes, verdwijnen. Die horen volgens hen niet thuis in producten voor volwassen rokers.
Wat ze onbegrijpelijk vinden, is dat ook neutrale of milde fruitsmaken verboden zullen worden. Deze smaken zouden juist helpen bij de overstap van tabak naar een minder schadelijk alternatief.
Volwassenen die stoppen met roken versus jongerenbescherming
Het debat draait om balans. Aan de ene kant staat de nood om jongeren te beschermen tegen nicotineverslaving. Aan de andere kant zijn er volwassen rokers die net dankzij gevarieerde smaken kunnen stoppen met klassieke sigaretten. Een totaalverbod kan helpen bij preventie, maar mogelijk schadelijk zijn voor volwassen overstappers.
Is een totaalverbod de beste oplossing?
Er zijn ook tussenoplossingen mogelijk, denk aan het bannen van uitgesproken kindersmaken, gecombineerd met strikte leeftijdsverificatie en betere controle op illegale webshops. Zo kan de overheid jongeren beschermen zonder de voordelen van vapes, volwassenen die op die manier stoppen met de klassieke sigaret, volledig weg te nemen.
Het verbod op vapes met smaakjes moet jongeren beschermen, maar kan tegelijk onbedoelde neveneffecten veroorzaken. De kritiek van Perstablo legt de nadruk op risico’s zoals terugkeer naar tabak, groei van illegale handel en verlies aan rookstopondersteuning.
