Maak kennis met de oudste mandrill ter wereld: verloor wel haar halfzus

Nikki kreeg een wereldrecord voor haar hoge leeftijd

Maak kennis met Nikki, een vrouwelijke mandrill die werd geboren in Oregon Zoo en later naar Phoenix Zoo in Arizona verhuisde. Haar naam staat bij het record voor de oudste levende mandrill in gevangenschap. De gepubliceerde recordregistratie vermeldt een bevestigde leeftijd van 38 jaar en 83 dagen. Dat is voor een mandrill een uitzonderlijke prestatie.

In het wild ligt de gemiddelde levensduur rond 18 tot 20 jaar. Onder menselijke verzorging kunnen mandrills de dertig voorbijgaan, maar ouder worden dan 35 blijft zeldzaam. Nikki overschreed die grens ruimschoots. Toch vraagt haar titel om een kleine verduidelijking: het gaat om de oudste levende mandrill in gevangenschap bij de vastgelegde controle. Dat betekent niet dat er nooit een mandrill ouder is geworden.

Een begroeting waarvoor je geduld nodig hebt

Een hoge leeftijd vertelt maar een deel van haar verhaal. Uit de ervaringen van haar verzorgers komt vooral een dier met een eigen karakter naar voren. Nikki bepaalde graag zelf het tempo. Soms deed ze iets snel, soms nam ze rustig haar tijd. Voor mensen die met haar werkten, hoorde geduld dus bij de dagelijkse omgang.

Bij haar aankomst hield ze aanvankelijk afstand en reageerde ze voorzichtig op de verzorgers en hun routines. Een verzorger probeerde haar vertrouwen te winnen met een typische mandrillbegroeting: een gezichtsuitdrukking waarbij de tanden zichtbaar worden. Dat ziet er voor ons misschien dreigend uit, maar kan bij deze apen juist een vriendelijke betekenis hebben.

Het duurde behoorlijk lang voordat Nikki die begroeting teruggaf. Toen dat uiteindelijk gebeurde, was het voor de verzorger een ontroerend moment. Daarna kwam het vaker voor. Ook eten leverde herkenbare momenten op: tijdens het kauwen smakte Nikki met haar lippen en tong. Popcorn behoorde tot de lekkernijen die ze al kreeg.

Waarom mandrills zo herkenbaar zijn

Misschien doet het gezicht van een mandrill je denken aan Rafiki uit The Lion King. Vooral de volwassen mannetjes hebben uitgesproken kleuren, met rood rond de neus en blauwe tot paarse ribbels ernaast. Vrouwtjes zijn kleiner en minder fel gekleurd. Een foto van een groot, kleurrijk mannetje geeft dus niet automatisch een goed beeld van Nikki.

De leefwijze van mandrills zit bovendien vol verrassingen. Ze hebben wangzakken waarin ze voedsel kunnen bewaren. Zo kunnen ze iets meenemen en het later op een veiligere plek opeten. Hun menu bestaat onder meer uit vruchten, zaden, noten en kleine dieren.

Mandrills leven van nature in de regenwouden van equatoriaal Afrika. Ze bewegen zich over de grond, maar klimmen ook in bomen en slapen er. Het zijn sociale dieren die met geluiden, geuren en lichaamstaal communiceren. Achter dat kleurrijke uiterlijk schuilt dus een uitgebreid repertoire waarmee ze elkaar laten weten wat er speelt.

Een uitzonderlijk leven bij een kwetsbare diersoort

Nikki’s verhaal maakt nieuwsgierig naar de rest van haar soort. Mandrills behoren tot de grootste apen met een staart, maar hun formaat beschermt hen niet tegen alle gevaren. De soort heeft de beschermingsstatus kwetsbaar. Dat betekent dat mandrills in het wild een hoog risico op uitsterven lopen. Nikki leefde aanvankelijk samen met haar halfzus Victoria. Die stierf in april 2022 op 35-jarige leeftijd.