Gevaarlijke vorm van oplichting maakt meer en meer slachtoffers

Identiteitsfraude is een groeiend probleem

Identiteitsfraude blijft een van de snelst groeiende vormen van fraude. Oplichters worden steeds inventiever en maken misbruik van gestolen of vervalste persoonsgegevens om financiële voordelen te behalen, strafbare feiten te plegen of slachtoffers met grote problemen achter te laten. Nieuwe cijfers tonen aan dat het fenomeen veel groter is dan vaak wordt gedacht. De federale overheid wil daarom de strijd tegen identiteitsfraude verder opvoeren en zet daarbij sterk in op de samenwerking tussen gemeenten, politie en justitie.

Wat is identiteitsfraude?

Van identiteitsfraude is sprake wanneer iemand zonder toestemming de identiteit van een andere persoon gebruikt. Dat kan gebeuren met een gestolen identiteitskaart, een kopie van een identiteitsdocument, persoonsgegevens die via phishing of datalekken zijn buitgemaakt of zelfs met volledig vervalste documenten.

Criminelen kunnen die gegevens gebruiken om bankrekeningen te openen, leningen aan te vragen, aankopen te doen, abonnementen af te sluiten of zich voor te doen als iemand anders. Ook online neemt identiteitsfraude toe, waarbij persoonsgegevens worden ingezet voor cybercriminaliteit, oplichting of het overnemen van digitale accounts.

Duizenden verdachte gevallen vastgesteld

Het belang van waakzaamheid blijkt duidelijk uit de meest recente cijfers. In 2025 behandelde de FOD Binnenlandse Zaken 3.482 verdachte gevallen van identiteitsfraude die door Belgische gemeenten werden vastgesteld. Van die dossiers werden 401 doorgestuurd naar de parketten voor een gerechtelijke opvolging.

Daarnaast dienden volgens cijfers van de Federale Politie meer dan 10.000 personen een klacht in wegens identiteitsfraude. De autoriteiten benadrukken dat dit waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg is. Niet elk slachtoffer merkt immers onmiddellijk dat zijn of haar identiteit wordt misbruikt, terwijl anderen geen aangifte doen.

Volgens de overheid tonen deze cijfers zowel de omvang van het probleem als de noodzaak aan van een nauwe samenwerking tussen lokale besturen, politiediensten en federale autoriteiten.

Meer dan alleen documentendiefstal

Identiteitsfraude gaat veel verder dan het stelen van een identiteitskaart. Fraude met identiteitsdocumenten en frauduleuze inschrijvingen in de bevolkingsregisters kunnen leiden tot misbruik van sociale rechten, het vergemakkelijken van bepaalde vormen van georganiseerde criminaliteit en het ondersteunen van cybercriminaliteit.

Oplichters kunnen de identiteit van een slachtoffer gebruiken om financiële fraude te plegen, schulden te maken of strafbare feiten te verbergen. Voor slachtoffers kan dat grote gevolgen hebben. Zij kunnen onverwacht met onbetaalde facturen, kredietproblemen, juridische procedures of langdurige administratieve problemen worden geconfronteerd. Vaak kost het veel tijd en moeite om te bewijzen dat zij zelf niets met de fraude te maken hebben.

Gemeenten spelen een sleutelrol

Omdat oplichters hun werkwijzen voortdurend aanpassen, krijgen lokale besturen een steeds belangrijkere rol in de bestrijding van identiteitsfraude. Gemeenteambtenaren zijn vaak de eersten die verdachte documenten of opvallende inschrijvingen kunnen herkennen.

Door medewerkers gerichte opleidingen te geven en expertise verder uit te bouwen, wil de federale overheid verdachte situaties sneller opsporen en voorkomen dat fraudeurs misbruik maken van administratieve procedures.

Minister Bernard Quintin: "Gemeenten staan in de frontlinie"

Minister Bernard Quintin benadrukt het belang van die aanpak in een persbericht aan onze redactie.

"Identiteitsfraude komt steeds vaker voor en we doen er alles aan om dit te voorkomen. De identiteit van burgers beschermen betekent ook hun rechten en veiligheid beschermen én het vertrouwen in de overheid versterken. Gemeenten staan daarbij in de frontlinie. Daarom investeren we in gerichte opleidingen en expertise op het terrein."

De ministers vindt een goede samenwerking tussen alle betrokken overheidsdiensten noodzakelijk om fraudeurs sneller te detecteren en slachtoffers beter te beschermen.

Hoe kun je jezelf beschermen?

Hoewel overheden volop investeren in de strijd tegen identiteitsfraude, kunnen burgers zelf ook maatregelen nemen. Geef nooit zomaar een kopie van je identiteitskaart door, wees voorzichtig met het delen van persoonsgegevens via e-mail of telefoon, controleer regelmatig je bankrekeningen en meld verlies of diefstal van identiteitsdocumenten onmiddellijk bij de politie en je gemeente. Ook waakzaamheid voor phishingberichten en verdachte telefoontjes blijft essentieel, omdat veel identiteitsfraude begint met het ontfutselen van persoonlijke gegevens.