Frank Deboosere heeft nieuws over nazomer

Wanneer spreken we van een nazomer?

September en oktober kunnen nog dagen opleveren waarop het weer veel meer aan de zomer dan aan de herfst doet denken. Weerman Frank Deboosere legt op zijn website uit dat zulke periodes al heel lang een bijzondere plaats hebben in onze volkskalender.

"Vaak krijgen we in de maanden september en oktober nog enkele extra dagen met zonnig en warm weer", schrijft Deboosere. "In de volkskalender spreekt men dan over een nazomertje."

Een officiële temperatuurgrens bestaat niet om van een nazomer te mogen spreken. Het gaat vooral om een periode met zacht tot warm, rustig en zonnig weer op een moment waarop de herfst eigenlijk al begonnen is.

Zelfs in oktober kan het nog 20 graden worden

Je hoeft een nazomer dus zeker niet af te schrijven zodra september voorbij is. Deboosere wijst erop dat het tijdens zo'n periode in september nog gemakkelijk 25 graden kan worden. In oktober kan de temperatuur tijdens een nazomertje nog oplopen tot 20 graden of meer.

Dat is behoorlijk warm voor die tijd van het jaar. De normale gemiddelde dagtemperatuur in Ukkel daalt in oktober van ongeveer 14 graden aan het begin van de maand naar ongeveer 9 graden aan het einde.

Er zijn zelfs veel extremere voorbeelden. Het KMI registreerde in Ukkel op 6 oktober 1921 maar liefst 27,8 graden. Begin oktober 2011 liep de temperatuur op verschillende plaatsen in ons land zelfs op tot boven 28 graden. Op 16 oktober 2017 werd in Ukkel nog 25,7 graden gemeten.

Hogedrukgebied kan de deur naar warme lucht openen

Voor een goede nazomer moeten de weersomstandigheden natuurlijk meezitten. Deboosere legt uit dat onze nazomertjes meestal samengaan met een hogedrukgebied boven het Europese vasteland. Atlantische storingen krijgen daardoor veel minder kans om ons te bereiken.

Wanneer tegelijkertijd vanuit het zuiden droge en warme lucht wordt aangevoerd, kunnen de temperaturen flink stijgen. Regen en wind maken dan tijdelijk plaats voor rustiger, zonniger en warmer weer.

Dat betekent niet dat we nu al kunnen voorspellen dat oktober daadwerkelijk een nazomer zal opleveren. Daarvoor ligt die periode nog te ver weg. De kans uitsluiten kunnen we evenmin. De weergeschiedenis laat duidelijk zien dat oktober nog verrassend warm uit de hoek kan komen.

Nazomertjes kregen vroeger zelfs een eigen naam

Het verschijnsel bestaat al zo lang dat verschillende nazomerperiodes vroeger een eigen naam kregen. Rond 29 september werd gesproken over het Sint-Michielsnazomerke.

Half oktober is er de nazomer van Sint Theresia. Daar hoort zelfs de oude weerspreuk "Trezia's nazomerke is een schoon nakomerke" bij. In de omgeving van Lier staat diezelfde periode ook bekend als het Sint-Gommarus-nazomerke.

Zelfs rond half november bestaat er nog een traditionele benaming: het Sint-Maartensnazomerke. Nazomertjes worden in het Nederlandse taalgebied ook weleens oudewijvenzomers genoemd.

Overdag warm, maar 's avonds merk je de herfst

Er zit wel een belangrijk verschil tussen een nazomer en echte zomerwarmte. De dagen worden in september en oktober snel korter en daardoor kan het na zonsondergang stevig afkoelen.

"De hitte blijft 's nachts niet hangen in de huizen", merkt Deboosere daarover op. Dat maakt zo'n warme periode voor veel mensen juist bijzonder aangenaam. Overdag kun je genieten van zon en zachte temperaturen, terwijl het 's nachts voldoende afkoelt.

Ons land kende in het verleden verschillende bijzonder goede nazomers. Deboosere noemt onder meer 1921, 1947, 1959, 1994, 2001, 2005, 2011, 2018, 2022 en 2023. September 2023 ging zelfs nog een stap verder, want toen kregen we een heuse hittegolf.

Oktober hoeft dus zeker niet automatisch koud en nat te verlopen. Of we dit jaar daadwerkelijk zo'n nazomertje krijgen, moet de komende weken blijken. De mogelijkheid dat de zomer zich nog één keer laat voelen, blijft in ieder geval bestaan.