De reden waarom je in september plots veel vermoeider bent dan anders

Je lichaam merkt dat de dagen korter worden

Een belangrijke verandering in september zie je iedere avond gebeuren. De zon gaat steeds vroeger onder en ook ’s morgens neemt de hoeveelheid daglicht geleidelijk af. Dat lijkt misschien alleen iets wat je merkt wanneer je buiten bent, maar licht speelt een belangrijke rol in je biologische klok.

Je lichaam gebruikt licht als een soort tijdsignaal. Het helpt bepalen wanneer je alert moet zijn en wanneer het tijd wordt om slaperig te worden. Minder blootstelling aan daglicht kan dat systeem beïnvloeden. Daarbij spelen onder meer melatonine, dat betrokken is bij slaperigheid, en serotonine, dat onder andere samenhangt met stemming en slaap, een rol.

Dat betekent niet dat iedereen vanaf september automatisch uitgeput raakt. Sommige mensen blijken veel gevoeliger voor de overgang van lange, lichte zomerdagen naar de donkere maanden.

Ook je dagelijkse ritme verandert

Er speelt bovendien meer dan alleen het licht. Tijdens de zomer ziet het leven er voor veel mensen anders uit. Je bent vaker buiten, hebt misschien vakantie genomen, zit langer op een terras of hebt simpelweg minder vaste verplichtingen.

September gooit dat patroon vaak behoorlijk om. Werk draait weer op volle toeren, kinderen moeten opnieuw naar school en agenda’s lopen sneller vol.

Daardoor kan het gevoel ontstaan dat je plots veel minder energie hebt, terwijl je lichaam eigenlijk opnieuw moet wennen aan een drukker en strakker ritme. Ook stress kan vermoeidheid versterken. Zelfs wanneer je voldoende uren in bed ligt, betekent dat niet automatisch dat je slaap voldoende herstellend is.

Buitenlicht kan meer verschil maken dan je denkt

Een simpele gewoonte kan in deze periode helpen: overdag naar buiten gaan. Natuurlijk daglicht, zeker eerder op de dag, ondersteunt je biologische klok. Een wandeling tijdens de middagpauze kan daardoor interessanter zijn dan de hele dag binnen blijven en pas na het werk naar buiten gaan.

Regelmatig bewegen helpt eveneens. Daarvoor hoef je geen zware sportsessies in te plannen. Wandelen, fietsen of een andere vorm van dagelijkse beweging kan al bijdragen aan een beter slaap-waakritme.

Probeer daarnaast je slaapuren redelijk constant te houden. Iedere avond veel vroeger in bed kruipen omdat je moe bent, is niet noodzakelijk de beste oplossing. Een vast uur om te gaan slapen en ongeveer hetzelfde tijdstip om op te staan geven je lichaam meer houvast.

Vermoeidheid is niet altijd gewoon ‘de herfst’

Er bestaat ook een duidelijk verschil tussen enkele dagen wat minder energie hebben en wekenlang uitgeput rondlopen. Bij sommige mensen kunnen de kortere dagen samengaan met een seizoensgebonden depressie, ook bekend als Seasonal Affective Disorder (SAD).

Mogelijke klachten zijn aanhoudende vermoeidheid, meer behoefte aan slaap, concentratieproblemen, minder interesse in activiteiten en een sombere stemming. Zulke symptomen zijn dus veel ingrijpender dan af en toe zin hebben om vroeg onder de dekens te kruipen.

Blijft de vermoeidheid aanhouden, wordt ze steeds erger of belemmert ze je dagelijkse leven, dan is het verstandig om niet automatisch september de schuld te geven. Vermoeidheid kan namelijk ook samenhangen met stress, slechte slaap, medicatie of een lichamelijke oorzaak. In dat geval kan een gesprek met je huisarts helpen om uit te zoeken wat er precies speelt.