Nieuw onderzoek: koffie drinken levert deze voordelen op

Studie onderzocht ruim 2.200 Finnen

Onderzoekers van de Universiteit van Oulu bestudeerden 2.264 mensen van 46 jaar. De deelnemers maakten deel uit van het Noord-Finse geboortecohort van 1966. Finland is een interessant land voor onderzoek naar koffie, omdat er relatief veel koffie wordt gedronken. Daardoor konden de onderzoekers mensen met verschillende hoeveelheden koffieconsumptie met elkaar vergelijken.

De wetenschappers onderzochten onder meer hoeveel koffie de deelnemers gewoonlijk dronken en keken vervolgens naar hun lichaamssamenstelling, bepaalde waarden in het bloed en verschillende hormonen. Ze deelden de resultaten van de studie met onze redactie.

Meer koffie hing samen met minder lichaamsvet

Een van de opvallendste resultaten had te maken met lichaamsvet. Mensen die meer koffie dronken, hadden gemiddeld minder totaal lichaamsvet en minder visceraal vet. Visceraal vet is het vet dat zich rond de organen in de buik bevindt. Dat verschilt van het vet dat vlak onder de huid zit. Een grote hoeveelheid visceraal vet wordt in verband gebracht met een hoger risico op verschillende gezondheidsproblemen.

De onderzoekers zagen bovendien dat mensen met een hogere koffieconsumptie gemiddeld meer skeletspiermassa hadden. Opvallend is dat dit verband ook zichtbaar was wanneer mensen een vergelijkbare BMI hadden.

BMI vertelt niet het hele verhaal

De resultaten laten ook zien waarom alleen naar de BMI kijken soms onvoldoende is. De BMI wordt berekend op basis van gewicht en lengte, maar maakt geen onderscheid tussen vetmassa en spiermassa. Twee mensen kunnen bijvoorbeeld exact dezelfde BMI hebben, terwijl de ene persoon meer spiermassa en minder lichaamsvet heeft dan de andere.

In deze studie hadden mensen met een hogere koffieconsumptie bij een vergelijkbare BMI gemiddeld minder totaal en visceraal vet en meer skeletspiermassa. Dat betekent niet dat koffie automatisch zorgt voor een betere lichaamssamenstelling. Het laat alleen zien dat er in deze groep een verband bestond tussen koffie drinken en de manier waarop het lichaamsgewicht was samengesteld.

Koffie en bepaalde stoffen in het bloed

De onderzoekers keken ook naar verschillende stoffen die in het bloed aanwezig zijn. Zowel bij mannen als vrouwen hing een hogere koffieconsumptie samen met lagere concentraties van zogenaamde vertakte-keten-aminozuren.

Dat zijn bepaalde aminozuren die het lichaam onder meer uit voeding haalt. Eerder onderzoek heeft hogere waarden van deze stoffen in verband gebracht met een groter risico op het ontwikkelen van diabetes type 2. Ook hier gaat het echter om een verband. De Finse studie toont niet aan dat koffie de hoeveelheid van deze stoffen verlaagt of dat koffie daardoor het risico op diabetes vermindert.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

Een ander interessant onderdeel van het onderzoek heeft te maken met hormonen. De onderzoekers vonden verbanden tussen koffieconsumptie en verschillende geslachtshormonen, maar die verbanden waren anders bij mannen dan bij vrouwen.

Bij mannen ging een hogere koffieconsumptie samen met een gunstiger glucose-insulineprofiel. Daarnaast zagen de onderzoekers hogere concentraties totaal testosteron, biobeschikbaar testosteron en geslachtshormoonbindend globuline, ook wel SHBG genoemd. Tegelijk lagen het vrije testosteron en de vrije androgeenindex bij mannen licht lager bij een hogere koffieconsumptie.

Ook bij vrouwen werden hormonale verbanden gevonden

Bij vrouwen waren de verbanden minder uitgebreid. Een hogere koffieconsumptie ging samen met een hogere concentratie SHBG en lagere waarden van vrije androgenen. Voor totaal testosteron en biobeschikbaar testosteron werd bij vrouwen geen duidelijk verband gevonden.

Resultaten bleven zichtbaar na correctie voor leefstijl

Bij wetenschappelijk onderzoek is het belangrijk om rekening te houden met andere factoren die een resultaat kunnen beïnvloeden. De onderzoekers hielden daarom rekening met verschillende factoren, waaronder BMI, roken, lichaamsbeweging en alcoholgebruik. Ook na die correcties bleven verschillende verbanden tussen koffieconsumptie, lichaamssamenstelling en hormonen zichtbaar.

Koffie is niet bewezen de oorzaak

Een belangrijke boodschap bij deze studie is dat de resultaten geen oorzakelijk verband aantonen. De onderzoekers bekeken mensen op een bepaald moment en onderzochten welke kenmerken samenhingen met hun gebruikelijke koffieconsumptie. Dat is een observationeel onderzoek.

Zo'n studie kan aantonen dat twee zaken vaak samen voorkomen, maar niet automatisch dat het ene het andere veroorzaakt. Het is dus niet correct om op basis van deze studie te zeggen dat koffie drinken ervoor zorgt dat iemand minder lichaamsvet krijgt of meer spiermassa ontwikkelt.

Misschien spelen andere factoren een rol

Het is mogelijk dat koffie zelf een invloed heeft op bepaalde processen in het lichaam. Maar het is ook mogelijk dat andere factoren een deel van de resultaten verklaren. De onderzoekers geven bijvoorbeeld aan dat nog moet worden uitgezocht of bepaalde bestanddelen van koffie rechtstreeks invloed hebben op het metabolisme of de hormonen.

Ook kunnen er factoren zijn die in dit onderzoek niet of onvoldoende konden worden gemeten. Daardoor blijft voorzichtigheid nodig bij het interpreteren van de resultaten.

Wat betekent dit voor koffiedrinkers?

Voor iemand die dagelijks koffie drinkt, betekent deze studie vooral dat er interessante verbanden zijn ontdekt. Het onderzoek geeft geen reden om koffie te beschouwen als een middel om af te vallen of meer spieren op te bouwen.

Wie koffie drinkt, hoeft op basis van deze studie dus ook niet plots meer koffie te gaan drinken. De onderzoekers hebben namelijk niet aangetoond hoeveel koffie nodig zou zijn voor een bepaald gezondheidseffect en evenmin dat koffie rechtstreeks verantwoordelijk is voor de gevonden verschillen.

De studie is vooral interessant omdat ze nieuwe aanwijzingen geeft over de mogelijke relatie tussen koffie en verschillende processen in het lichaam. Voorlopig is de conclusie dus vooral dat er interessante verbanden bestaan tussen koffie en verschillende kenmerken van het lichaam.