Interview. Proteïnehype: hebben we echt meer eiwitten nodig? Diëtiste legt uit

De proteïnehype: waarom zit er tegenwoordig overal extra eiwit in?

Wie vandaag door de supermarkt wandelt, kan er moeilijk naast kijken: eiwitten zijn een belangrijk verkoopsargument geworden. Fabrikanten voegen steeds vaker extra eiwitten toe aan hun producten. Toch is die aandacht voor één specifieke voedingsstof volgens Sofie De Leat niet nieuw, vertelt ze aan Redactie24. 

"Het is typisch een hype. Als ik studeerde, bijna twintig jaar geleden, dan was er de vetarme-hype. Toen was vet een boosdoener. Alles moest light en zonder vet te zijn. Later volgde de populariteit van koolhydraatarme diëten en vandaag staan eiwitten centraal in de voedingsindustrie en op sociale media." 

"Telkens er een hype is lijkt het alsof één voedingsstof belangrijker is, in dit geval lijkt het alsof alles enkel draait rond eiwitten, maar het is nooit de ene óf de andere voedingsstof die belangrijker is."

Ook supermarkten en voedingsproducenten spelen sterk in op die trend. "Het is dus niet nodig om aan ontbijtgranen, brood, koekjes, chips, extra eiwitten te gaan toevoegen. Het is ook niet zo dat, bijvoorbeeld in het geval van chips en koeken, die dan ineens gezonder worden."

Eiwitten, koolhydraten en vetten: waarom de juiste verhouding belangrijk is

Een gezond voedingspatroon draait niet uitsluitend om eiwitten. Ons lichaam heeft verschillende voedingsstoffen nodig om goed te functioneren. Koolhydraten, eiwitten en vetten vervullen elk hun eigen functie en moeten daarom allemaal voldoende aanwezig zijn in onze voeding.

"De verhouding tussen die drie voedingsstoffen is vooral belangrijk. Het is niet zo dat we ineens veel meer eiwitten moeten opnemen, want eigenlijk kun je met gewone, normale voeding echt wel aan je dagelijkse eiwitbehoefte komen op een dag."

Als richtlijn kan de verdeling van de dagelijkse energie-inname volgens de diëtiste ongeveer als volgt worden bekeken: 20 tot 30 procent uit vetten, ongeveer 20 procent uit eiwitten en 50 tot 60 procent uit koolhydraten. Dat maakt meteen duidelijk dat koolhydraten een belangrijk aandeel van onze dagelijkse energievoorziening blijven leveren.

Hoeveel eiwitten heeft een gemiddelde volwassene per dag nodig?

Voor de gemiddelde Belg ligt de aanbevolen dagelijkse eiwitinname volgens de voedingsdeskundige op ongeveer 0,8 tot 1 gram per kilogram lichaamsgewicht. Dat betekent dat de behoefte afhankelijk is van het lichaamsgewicht en niet voor iedereen hetzelfde is.

Wie een normaal en gevarieerd voedingspatroon volgt, kan die hoeveelheid doorgaans gemakkelijk via gewone voedingsmiddelen binnenkrijgen. Denk bijvoorbeeld aan vlees, vis, eieren en kaas. Ook vegetariërs kunnen voldoende eiwitten opnemen via peulvruchten en vleesvervangers. Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende eiwitbronnen volstaat voor de meeste mensen.

Hoeveel eiwitten eet je best per maaltijd?

Wie zijn dagelijkse eiwitbehoefte wil halen, hoeft dat niet ingewikkeld aan te pakken. Een praktische richtlijn is om per maaltijd ongeveer 20 tot 30 gram eiwitten na te streven. Dat kan met gewone voedingsmiddelen, zonder dat je daarvoor speciale proteïneproducten nodig hebt.

"Bij een warme maaltijd kan bijvoorbeeld een portie vlees of vis van 100 tot 150 gram een belangrijke bijdrage leveren. Bij een ontbijt raak je er al door 150 of 200 gram platte kaas of skyr te eten. Een hardgekookt ei levert je 5 gram eiwitten op per portie."

Door eiwitbronnen over de verschillende maaltijden te verdelen, wordt het eenvoudiger om aan de dagelijkse behoefte te voldoen. Dat hoeft dus niet noodzakelijk met proteïneshakes, verrijkte ontbijtgranen of speciale eiwitrepen.

Wanneer heb je wel extra eiwitten nodig?

Hoewel de gemiddelde persoon doorgaans voldoende eiwitten uit gewone voeding haalt, zijn er situaties waarin een hogere eiwitinname aangewezen kan zijn. Dat geldt onder meer voor bepaalde sporters, mensen die gewicht verliezen en ouderen die spiermassa dreigen te verliezen.

"Bij krachtsporters die op een behoorlijk niveau trainen, kan de eiwitbehoefte oplopen tot ongeveer 1,5 à 2 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Extra eiwitten kunnen in dat geval helpen om de spiermassa te ondersteunen in combinatie met voldoende krachttraining."

"Ook tijdens een vermageringsproces verdient de eiwitinname extra aandacht. Dat geldt zeker wanneer gewichtsverlies samengaat met het gebruik van afslankmedicatie zoals Ozempic of Mounjaro." Volgens de diëtiste kan de aanbeveling in die situaties oplopen tot ongeveer 1,5 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Het doel is om spierverlies tijdens het vermageren zoveel mogelijk te beperken.

Ook bij ouderen kan een hogere eiwitinname belangrijk zijn. "Naarmate mensen ouder worden, neemt de spiermassa gemakkelijker af. Wanneer ouderen bovendien onvoldoende eten, wordt het moeilijker om die spiermassa te behouden. Voldoende eiwitten kunnen dan een belangrijke rol spelen."

Kan je te veel eiwitten eten?

Hoewel eiwitten noodzakelijk zijn voor het lichaam, betekent dat niet dat meer altijd beter is. "De maximumgrens ligt ook wel op 2 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Als mensen langdurig toch meer eiwitten innemen, kan dat schadelijk zijn voor je nieren en zelfs eventueel voor je lever."

Het is dus niet verstandig om zonder specifieke reden steeds meer eiwitten aan je voedingspatroon toe te voegen. Zeker wanneer iemand langdurig zeer eiwitrijk eet, is het belangrijk om rekening te houden met de totale inname en de individuele gezondheidssituatie.

Koolhydraten, vetten en eiwitten hebben allemaal hun plaats in een gezond voedingspatroon. Voor de meeste mensen volstaat een gevarieerde voeding om aan de dagelijkse eiwitbehoefte te voldoen. Extra eiwitten kunnen in specifieke situaties nuttig zijn, maar de huidige proteïnehype is volgens diëtiste Sofie De Leat geen reden om massaal over te schakelen op eiwitverrijkte producten.