De rekening die niemand toont: zoveel kosten de uitgaven voor defensie jou

Van verre politiek naar een rekening voor iedereen

Toen de NAVO-landen in 2014 afspraken om minstens 2 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie te besteden, leek dat voor België nog een verre ambitie. Vandaag is die doelstelling een politieke realiteit. Volgens cijfers van de NAVO besteedde België in 2024 ongeveer 1,3 procent van het bbp aan defensie.

Intussen heeft de federale regering beslist om fors meer te investeren. Reuters meldde eerder dit jaar dat België versneld richting de NAVO-norm van 2 procent wil evolueren. Daardoor gaat het defensiebudget naar ongeveer 13 miljard euro per jaar.

Dat zijn bedragen die moeilijk voorstelbaar zijn. Daarom loont het de moeite om de cijfers te vertalen naar de leefwereld van de burger.

Wat betaalt de gemiddelde Belg?

België telt ongeveer 11,8 miljoen inwoners. Wanneer het huidige defensiebudget van ongeveer 13 miljard euro theoretisch over alle inwoners wordt verdeeld, komt dat neer op ongeveer 1.100 euro per Belg per jaar, of zowat 92 euro per maand.

Voor een gezin van vier personen betekent dat een theoretische bijdrage van ongeveer 4.400 euro per jaar. Uiteraard ontvangt niemand daarvoor een afzonderlijke factuur. De uitgaven worden betaald via belastingen, sociale bijdragen, economische groei en overheidsschuld. Toch toont de berekening hoe groot de bedragen inmiddels geworden zijn.

Nog opvallender is de vergelijking met enkele jaren geleden. Reuters berekende dat de stap van ongeveer 1,3 procent naar 2 procent van het bbp België jaarlijks zowat 4 miljard euro extra kost. Omgerekend betekent dat ongeveer 340 euro extra per Belg per jaar.

Waarom stijgen de uitgaven zo snel?

De Russische invasie van Oekraïne heeft het veiligheidsdenken in Europa fundamenteel veranderd. Jarenlang werd defensie beschouwd als een domein waarop kon worden bespaard. Vandaag klinkt een heel ander geluid.

Volgens Reuters verklaarde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte dat de alliantie een kwantumsprong in onze collectieve verdediging nodig heeft. Het gaat daarbij niet alleen over gevechtsvliegtuigen, tanks en munitie, maar ook over cyberveiligheid, satelliettechnologie, infrastructuur en extra militair personeel.

Voorstanders van hogere defensiebudgetten wijzen erop dat veiligheid een noodzakelijke voorwaarde is voor economische stabiliteit. Zonder veiligheid komen handel, investeringen en energievoorziening onder druk te staan.

En wat brengt de toekomst?

De discussie stopt niet bij de huidige NAVO-norm. Binnen de alliantie wordt steeds vaker gesproken over een verdere verhoging van de inspanningen. Sommige lidstaten pleiten ervoor om op termijn richting 5 procent van het bbp te evolueren.

Indien België ooit dat niveau zou bereiken, zou de theoretische kost per inwoner kunnen oplopen tot 2.500 à 3.000 euro per jaar, afhankelijk van de economische groei en de begrotingskeuzes van toekomstige regeringen.

Dat maakt duidelijk waarom defensie niet langer een abstract thema is. De NAVO zit vandaag niet alleen in militaire hoofdkwartieren of op internationale toppen. Ze zit ook in begrotingsonderhandelingen, politieke discussies en uiteindelijk in de portemonnee van iedere Belg. Internationale veiligheid heeft een prijs. De vraag die steeds nadrukkelijker op tafel ligt, is hoeveel de samenleving bereid is daarvoor te betalen.