Systeem van flexi-jobs onhoudbaar? 'Kost overheid honderden miljoenen'

De kritiek komt op een moment dat de federale overheid geconfronteerd wordt met grote budgettaire uitdagingen en op zoek is naar bijkomende middelen om de overheidsfinanciën op orde te houden. Volgens het ABVV staat de verdere uitbreiding van flexi-jobs haaks op die doelstelling en creëert de regering op die manier zelf nieuwe financiële problemen.

Honderden miljoenen euro's minder inkomsten in 2026

Volgens de cijfers die het ABVV naar voren schuift, zal de overheid in 2026 alleen al ongeveer 380 miljoen euro aan inkomsten mislopen door het gunstige fiscale en sociale statuut van flexi-jobs. Het gaat daarbij om 132 miljoen euro minder sociale bijdragen en 253 miljoen euro minder inkomsten uit personenbelasting.

De vakbond wijst erop dat deze middelen verloren gaan omdat wie een flexi-job doet en werkgevers niet dezelfde bijdragen betalen als bij reguliere arbeid. Indien op deze jobs de gebruikelijke sociale zekerheidsbijdragen en belastingen zouden worden geheven, zou de overheid volgens het ABVV honderden miljoenen euro's extra inkomsten kunnen genereren.

Het is een flinke kritiek op het systeem van flexi-jobs binnen de Belgische arbeidsmarkt. Oorspronkelijk werd het systeem ingevoerd om specifieke tekorten in bepaalde sectoren op te vangen, maar volgens tegenstanders is het intussen uitgegroeid tot een alternatief voor klassieke tewerkstelling.

Verlies loopt op tot meer dan een half miljard euro tegen 2030

Het ABVV benadrukt dat de huidige verliezen slechts het begin vormen van een veel grotere budgettaire uitdaging. Op basis van de huidige prognoses zou het verlies voor de overheid en de sociale zekerheid de komende jaren nog verder toenemen.

Tegen 2030 zou de overheid naar schatting bijna 194 miljoen euro aan sociale bijdragen mislopen. Daarbovenop komt meer dan 370 miljoen euro minder inkomsten uit personenbelasting. Samen zou dat leiden tot een jaarlijks verlies van ongeveer 560 miljoen euro.

Volgens de vakbond ondermijnt deze evolutie de financiering van de sociale zekerheid en beperkt ze de budgettaire ruimte voor investeringen in pensioenen, gezondheidszorg en andere publieke diensten. De organisatie stelt dat de regering hiermee bewust inkomsten opgeeft op een moment waarop besparingen op verschillende beleidsdomeinen worden aangekondigd.

Kritiek op het beleid van de Arizona-regering

ABVV-voorzitter Bert Engelaar is bijzonder scherp voor het gevoerde beleid. Volgens hem negeert de regering de waarschuwingen van de Nationale Bank over de dalende inkomsten en wordt het financiële draagvlak van de overheid verder uitgehold. In zijn visie is de uitbreiding van flexi-jobs moeilijk te verantwoorden in een periode waarin de overheid voortdurend wijst op budgettaire krapte.

Daarbij komt de vraag naar voor of de overheid arbeidsvormen moet blijven stimuleren die minder bijdragen opleveren, of moet ze net inzetten op reguliere arbeid die volledig bijdraagt aan de financiering van de sociale zekerheid?

Ongelijkheid tussen werknemers neemt toe

Naast de budgettaire impact wijst het ABVV ook op de gevolgen voor werknemers. Volgens de vakbond creëert het systeem een ongelijk speelveld op de arbeidsmarkt doordat werknemers die hetzelfde werk uitvoeren niet op dezelfde manier worden behandeld.

Werknemers met een flexi-job kunnen onder bepaalde voorwaarden een groter deel van hun loon behouden dankzij het gunstige fiscale regime. Daardoor ontstaat een situatie waarin twee werknemers die identieke taken uitvoeren uiteindelijk een verschillend nettoloon ontvangen.

Het ABVV stelt dat deze verschillen moeilijk te verantwoorden zijn vanuit het principe van gelijke behandeling. Het risico bestaat bovendien dat werkgevers steeds vaker kiezen voor flexi-jobs in plaats van reguliere arbeidscontracten.

Raad van State stelt vragen bij grondwettelijkheid

De juridische discussie rond flexi-jobs krijgt ondertussen steeds meer aandacht. De Raad van State heeft ernstige vragen geformuleerd over de verenigbaarheid van de uitbreiding van het systeem van flex-jobs met de grondwettelijke beginselen van gelijkheid en non-discriminatie.

Wanneer werknemers voor vergelijkbaar werk onder verschillende fiscale en sociale regimes vallen, kan de vraag worden gesteld of dit juridisch voldoende verantwoord is. Het ABVV neemt die bemerkingen ernstig en laat weten dat het mogelijke juridische stappen tegen de verdere uitbreiding van flexi-jobs onderzoekt.