Economen luiden noodklok nu Vooruit extra belastingen eist: "België zal razendsnel verarmen"

De koning heeft het ontslag voorlopig in beraad gehouden en roept de coalitiepartners op om alsnog een oplossing te vinden. De politieke impasse legt tegelijk een veel fundamenteler probleem bloot: hoe kan België zijn uitgebreide welvaartsstaat blijven financieren als de economische groei achterblijft en de overheidsschuld steeds zwaarder weegt?

Vooruit wil hogere bijdragen van de sterkste schouders

De federale regering moet de komende jaren een budgettaire inspanning van ongeveer 10 miljard euro leveren. Over de manier waarop dat moet gebeuren, bestaat binnen de Arizona-coalitie grote onenigheid.

Vooruit houdt vast aan het principe dat de sterkte schouders meer moeten bijdragen. De partij wil dat hogere inkomens en grote vermogens een groter deel van de inspanning leveren. MR en N-VA verzetten zich tegen een begroting die volgens hen te sterk steunt op nieuwe belastingen. Vooral tussen Vooruit en MR is de kloof bijzonder groot geworden.

Die discussie gaat volgens verschillende economen echter voorbij aan de kern van het probleem. België heeft niet alleen een tekort aan inkomsten, maar kampt vooral met een economische omgeving waarin het steeds moeilijker wordt om voldoende welvaart te creëren om de oplopende kosten te dragen.

Geert Noels: België dreigt razendsnel te verarmen

Econoom Geert Noels waarschuwt op sociale media voor een fundamenteel gebrek aan inzicht in de economische draagkracht van België. Volgens hem beseffen politici onvoldoende dat de economie niet onbeperkt kan blijven instaan voor de financiering van een steeds omvangrijkere welvaartsstaat.

"Er is een ontstellend gebrek aan besef over de reële draagkracht van de economie om de enorme welvaartsstaat te dragen die werd uitgebouwd", schrijft Noels.

Hij trekt daarbij een opvallende vergelijking met Frankrijk, waar de overheidsfinanciën eveneens zwaar onder druk staan. "België zal razendsnel verarmen, net zoals Frankrijk", waarschuwt hij. Ook de regionale economische verschillen spelen volgens hem een rol. Noels vreest dat België steeds meer de weg van Wallonië opgaat, waarbij hij vooral wijst naar het gebrek aan economische dynamiek.

Zijn boodschap is duidelijk: een welvaartsstaat kan alleen blijven bestaan wanneer de economie voldoende welvaart produceert om die te financieren. Zonder voldoende economische groei wordt het steeds moeilijker om de sociale bescherming, pensioenen en gezondheidszorg op hetzelfde niveau te behouden.

Er is een ontstellend gebrek aan besef over de reële draagkracht van de economie om de enorme welvaartsstaat te dragen die werd uitgebouwd. België zal razendsnel verarmen, net zoals Frankrijk. Heel België Walloniseert nu, omdat de Vlaamse partijen dat toelaten.

— Geert Noels (@GeertNoels) November 2, 2026

Peter De Keyzer: hogere belastingen wurgen de economie

Ook econoom Peter De Keyzer is bijzonder kritisch voor de manier waarop de begrotingsdiscussie wordt gevoerd. Volgens hem is het zeer opmerkelijk dat politici net nu naar bijkomende belastingen kijken, terwijl de Europese economie onder zware druk staat.

Hij wijst op de hoge energieprijzen, de problemen in de Duitse industrie en de sluiting van chemiebedrijven in België. Volgens De Keyzer staat bovendien een aanzienlijk deel van de industriële machines stil. "Extra belastingen zullen het laatste beetje levensadem wegknijpen uit een al comateuze economie", schrijft hij op X.

De Keyzer vreest dat België in een neerwaartse spiraal terechtkomt. Wanneer bedrijven minder investeren, ondernemerschap wordt ontmoedigd en ambitieuze mensen andere oorden opzoeken, komt ook de toekomstige financiering van de overheid in gevaar.

Hij schetst twee mogelijke toekomstscenario's. Ofwel aanvaardt België een geleidelijke verarming, met verslechterende infrastructuur, minder nieuwe bedrijven en een steeds minder efficiënte overheid. Ofwel kiest het land opnieuw resoluut voor economische groei en ambitie.

We moeten stoppen met het hervedelen van een krimpende taart - Peter De Keyzer

"Welvaart is echter geen natuurtoestand. Welvaart moet elke dag opnieuw worden bevochten en verdiend", benadrukt hij. Volgens De Keyzer moet de overheid daarom opnieuw meer ruimte geven aan ondernemers, werknemers en bedrijven die economische waarde creëren. 

In plaats van voortdurend te discussiëren over de verdeling van de beschikbare middelen, moet België ervoor zorgen dat er opnieuw meer middelen bijkomen. "We moeten ophouden met het herverdelen van een krimpende taart en de taart opnieuw groter maken", klinkt het.

Economische groei is noodzakelijk om de welvaartsstaat te redden

De waarschuwingen van de economen komen niet uit de lucht vallen. Ook de economische vooruitzichten van de Europese Commissie tonen hoe moeilijk de situatie is. De Belgische economie zou in 2026 slechts met 0,7 procent groeien. Tegelijk wordt het begrotingstekort geraamd op 5,2 procent van het bruto binnenlands product. De overheidsschuld zou tegen 2027 oplopen tot 112,8 procent van het bbp.

Ook de OESO wijst op structurele problemen. In haar analyse van de Belgische economie benadrukt de organisatie onder meer dat een hogere werkgelegenheid, minder administratieve lasten en een aantrekkelijker ondernemingsklimaat belangrijk zijn om de economische dynamiek te versterken.

Dat betekent niet dat iedere belastingverhoging automatisch tot economische achteruitgang leidt. Ook overheidsuitgaven, investeringen en een eerlijke verdeling van de lasten spelen een rol. Zonder een sterke economische basis dreigt de overheid uiteindelijk steeds meer te moeten belasten om dezelfde uitgaven te kunnen blijven financieren.

David Criekemans: de oplossing ligt niet alleen bij politici

Professor geopolitiek David Criekemans trekt de discussie nog breder. Volgens hem volstaat het niet om de politieke partijen opnieuw rond de onderhandelingstafel te krijgen. Er is ook een maatschappelijk debat nodig over de economische toekomst van België en Europa.

"De oplossingen zitten momenteel niet in de politiek. Ze zitten in een maatschappelijk debat over de noodzaak van economische groei, de aanpassing van onze systemen aan een wereld waarin geld niet langer gratis is", schrijft hij.

De oplossingen zit momenteel niet in de politiek. Ze zitten in een maatschappelijk debat over de noodzaak van economische groei, de aanpassing van onze systemen aan een wereld waarin geld niet langer gratis is - temidden steeds hevigere geo-economische en geopolitieke schokken.

— David Criekemans (@DavidCriekemans) November 2, 2026

Daarbij verwijst hij naar de steeds hevigere geopolitieke en geo-economische schokken waarmee Europa geconfronteerd wordt. De wereld verandert en het economische model waarop onze uitgebreide sociale zekerheid gebouwd is, staat onder druk.

Eensgezinde boodschap van experten

De boodschap die uit de reacties van de drie experten naar voren komt, is dan ook opvallend eensgezind: België kan niet blijven rekenen op een economie die onvoldoende groeit om de stijgende kosten van de welvaartsstaat te dragen. De discussie over wie de rekening moet betalen, dreigt daardoor de belangrijkste vraag te verdringen: hoe zorgen we ervoor dat er in de toekomst voldoende welvaart is om die rekening überhaupt te kunnen betalen?

Want als de economische taart steeds kleiner wordt, kan de overheid nog zoveel belastingen heffen, uiteindelijk dreigt iedereen een stuk van zijn welvaart te verliezen.