Overstap naar winteruur op zondag: met deze trucs verloopt de overgang vlotter

Winteruur betekent een extra uur, maar niet voor iedereen extra rust

De overgang naar het winteruur dit weekend (1) lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. Je zet de klok een uur terug en krijgt daardoor een extra uur op de klok. Toch betekent dat niet automatisch dat iedereen zich de volgende ochtend fitter voelt.

Je biologische klok volgt namelijk niet uitsluitend de tijd op je smartphone of wekker. Ook daglicht, gewoontes, maaltijden en het moment waarop je normaal gaat slapen, spelen een rol bij je slaap-waakritme. Gezond Leven heeft alvast enkele tips en trucs. 

Voor sommige mensen verloopt de overgang zonder problemen. Anderen merken dat ze vroeger wakker worden, 's avonds minder slaperig zijn of enkele dagen nodig hebben om opnieuw in hun gebruikelijke ritme te komen.

De verandering verloopt doorgaans minder ingrijpend dan de overgang naar het zomeruur, waarbij je een uur slaap verliest. Toch kan het nuttig zijn om je lichaam niet volledig aan zijn lot over te laten.

Pas je slaapritme geleidelijk aan

Een eerste praktische tip is om je bedtijd niet plots sterk te veranderen. Wie normaal om 23 uur gaat slapen, hoeft op zaterdagavond niet opeens een uur vroeger of later onder de wol te kruipen. Probeer vooral een regelmatig ritme aan te houden.

Merk je dat je de voorbije dagen moeilijk in slaap valt of erg vroeg wakker wordt? Dan kun je je bedtijd in de dagen vooraf geleidelijk aanpassen, bijvoorbeeld met kleine stappen van tien tot vijftien minuten. Dat is een praktische aanpak, geen garantie dat je biologische klok zich meteen aanpast.

Ook je vaste ochtendroutine helpt. Sta op een redelijk constant tijdstip op en probeer overdag voldoende natuurlijk licht te krijgen. Licht is een belangrijke prikkel voor de biologische klok en helpt je lichaam het onderscheid tussen dag en nacht te behouden.

Vermijd daarnaast om het extra uur te gebruiken om uitzonderlijk lang uit te slapen als je daardoor je normale ritme volledig verstoort. Een rustige ochtend met voldoende tijd voor ontbijt en beweging kan nuttiger zijn dan een grote verschuiving van je slaapuren.

Daglicht, beweging en koffie maken een verschil

Wie in de herfst en winter moe wakker wordt, kan baat hebben bij voldoende daglicht in de ochtend. Maak bijvoorbeeld een korte wandeling of ga even buiten staan wanneer het licht is. Ook op bewolkte dagen kan buitenlicht nuttig zijn.

Probeer je beweging over de dag te spreiden. Een wandeling of andere lichte activiteit kan helpen om een regelmatig dagritme aan te houden. Intensief sporten vlak voor het slapengaan is voor sommige mensen minder geschikt wanneer ze daardoor moeilijker tot rust komen.

Let ook op cafeïne. Koffie, energiedrank en bepaalde theesoorten kunnen je slaap verstoren als je ze laat op de dag drinkt. Wie gevoelig is voor cafeïne, kan proberen de inname in de namiddag te beperken.

Alcohol lijkt soms te helpen om sneller in slaap te vallen, maar kan de slaapkwaliteit verslechteren. Een vast avondritueel, minder fel licht en een rustige slaapkamer zijn daarom betere keuzes wanneer je de overgang naar het winteruur vlot wilt laten verlopen.

Kinderen en oudere mensen hebben soms meer routine nodig

Bij kinderen kan de verandering merkbaar zijn doordat ze op vaste uren eten, slapen of naar school gaan. Houd de gebruikelijke bedtijd zo veel mogelijk aan en vermijd grote verschuivingen in de dagelijkse routine. Bij jonge kinderen kan een geleidelijke aanpassing van het slaap- en eetmoment in de dagen vooraf helpen.

Ook oudere mensen en personen met een onregelmatig werkrooster kunnen baat hebben bij vaste gewoontes. Wie in ploegendienst werkt, moet rekening houden met de concrete werkuren en eventuele afspraken met de werkgever.

De Koninklijke Sterrenwacht van België bevestigt de datum van de overgang: op zondag 25 oktober gaat België terug naar de wintertijd. De klok verandert dus, maar het is vooral je dagelijkse routine die bepaalt hoe comfortabel je de overgang ervaart.