Oplichters hebben nieuwe gevaarlijke manier: 'Onmogelijk om te weten dat het nep is'

Wat is spoofing?

Spoofing is een techniek waarbij oplichters hun echte identiteit verbergen door een vals telefoonnummer, e-mailadres of website te gebruiken. Bij telefoonspoofing vervalsen criminelen het nummer dat op jouw scherm verschijnt. Daardoor lijkt het alsof je wordt gebeld door een betrouwbare partij.

Dat kan bijvoorbeeld je bank zijn, een overheidsdienst, de politie, een energieleverancier of zelfs je eigen telefoonnummer. Het nummer dat je ziet verschijnen, is dus niet noodzakelijk het nummer van de persoon die daadwerkelijk belt.

Omdat veel mensen geneigd zijn een oproep van een bekende organisatie te vertrouwen, vormt spoofing een bijzonder doeltreffend hulpmiddel voor fraudeurs.

Hoe werkt deze vorm van oplichting?

Een oplichter belt je met een gespoofd nummer en probeert tijdens het gesprek je vertrouwen te winnen. Vaak wordt er een dringend probleem geschetst. Zo kan men beweren dat er verdachte transacties op je rekening zijn vastgesteld, dat je account gehackt werd of dat er onmiddellijk actie nodig is om je geld veilig te stellen.

Vervolgens proberen de oplichters gevoelige informatie te verkrijgen. Ze vragen bijvoorbeeld naar bankgegevens, codes van je bankapp of wachtwoorden van online accounts. Soms proberen ze slachtoffers ook te overtuigen om een betaling uit te voeren of bepaalde software te installeren.

De bedoeling is steeds dezelfde: toegang krijgen tot jouw geld, persoonlijke gegevens of digitale accounts.

Welke informatie mag je nooit doorgeven?

Een belangrijke vuistregel is dat banken, overheidsdiensten en andere betrouwbare organisaties nooit telefonisch zullen vragen naar vertrouwelijke beveiligingsgegevens.

Geef daarom nooit pincodes of wachtwoorden van je bankpas door. Dat geldt overigens ook voor wachtwoorden van andere apparaten, accounts of diensten die je gebruikt.

Ook beveiligingscodes, responscodes van een bankscanner of codes uit een authenticatie-app op je smartphone mogen nooit aan iemand worden meegedeeld. Wie deze codes in handen krijgt, kan mogelijk toegang krijgen tot je accounts of financiële gegevens.

Wees extra voorzichtig met software op afstand

Een andere veelgebruikte techniek bestaat erin slachtoffers software te laten installeren waarmee de oplichter kan meekijken op het scherm.

Programma's zoals AnyDesk of TeamViewer hebben op zich legitieme toepassingen, maar worden ook misbruikt door fraudeurs. Zodra een slachtoffer dergelijke software installeert en toegang verleent, kan een oplichter meekijken of zelfs handelingen uitvoeren op de computer.

Word je tijdens een onverwacht telefoongesprek gevraagd om dergelijke software te downloaden, dan is dat een belangrijk waarschuwingssignaal.

Trap niet in het verhaal van een 'veilige rekening'

Oplichters proberen slachtoffers soms wijs te maken dat hun geld niet langer veilig staat op hun huidige rekening. Vervolgens vragen ze om het geld over te maken naar een zogenaamde kluisrekening of veilige rekening.

Dat klinkt misschien geloofwaardig wanneer de beller zich voordoet als een bankmedewerker, maar in werkelijkheid bestaat zo'n veilige rekening meestal niet. Het geld wordt simpelweg overgeschreven naar een rekening die door de oplichters wordt gecontroleerd. Een echte bank zal je nooit vragen om je geld naar een andere rekening over te zetten om het zogezegd te beschermen.

Hoe herken je spoofing?

Net daarin schuilt het grootste gevaar. Het telefoonnummer kan volledig echt lijken. Je kunt dus niet uitsluitend vertrouwen op het nummer dat op je scherm verschijnt.

Daarom is het belangrijk om altijd voorzichtig te blijven. Vertrouw niet automatisch op het nummer dat verschijnt en geef nooit codes, wachtwoorden of bankgegevens door via de telefoon.

Twijfel je aan de identiteit van de beller? Hang dan op en neem zelf contact op met de organisatie via het officiële telefoonnummer dat op de website of op officiële documenten vermeld staat.

Je mag altijd nee zeggen

Het probleem van telefoonfraude is dat veel mensen zich tijdens een gesprek overrompeld voelen. Oplichters spelen bewust in op stress, tijdsdruk en angst. Daardoor durven sommige slachtoffers geen nee te zeggen of beseffen ze pas achteraf dat ze beter geen informatie hadden gedeeld.

Toch is het je volste recht om een gesprek te beëindigen wanneer je je niet comfortabel voelt. Een eenvoudige reactie volstaat: "U belt mij. Ik voel me er niet prettig bij om deze gegevens nu via de telefoon te delen, dus doe ik dat niet. Ik bel u zelf terug."

Een betrouwbare organisatie zal daar begrip voor hebben. Een oplichter zal meestal proberen druk uit te oefenen om je toch onmiddellijk te laten handelen. Juist daarom is het belangrijk om rustig te blijven, geen gevoelige informatie te delen en zelf het initiatief te nemen om contact op te nemen via de officiële kanalen.