Asbest in huis: hoe gevaarlijk is het en wat mag je zelf doen?

Het gevaar zit in vezels die je niet ziet

Asbest werd vroeger verwerkt in allerlei bouwmaterialen omdat het sterk, isolerend en brandwerend is. Daardoor kan het nog aanwezig zijn in oudere woningen. Het gezondheidsgevaar ontstaat wanneer kleine asbestvezels vrijkomen en je die inademt. Die vezels kun je niet met het blote oog zien.

Vooral beschadiging, slijtage en verwering kunnen vezels losmaken. Ook tijdens klussen kan dat gebeuren, bijvoorbeeld wanneer je asbesthoudend materiaal doorboort, schuurt of breekt. Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels stevig vast in een ander materiaal, zoals cement. Bij losgebonden asbest kunnen ze gemakkelijker vrijkomen.

De gezondheidsrisico’s van asbest hangen onder meer samen met de totale hoeveelheid vezels die je tijdens je leven inademt. Blootstelling kan op lange termijn onder andere longkanker, longvlieskanker en asbestose veroorzaken. De kans om na een eenmalige blootstelling ziek te worden is klein, maar onnodige blootstelling vermijd je altijd.

Eerst weten wat er in je woning zit

Een materiaal dat er verdacht uitziet, bevat niet automatisch asbest. Omgekeerd kun je de aanwezigheid ervan ook niet zomaar uitsluiten op basis van het uiterlijk. Laat twijfelachtig materiaal daarom beoordelen voordat je eraan werkt. Een asbestdeskundige kan nagaan welk onderzoek nodig is.

Heb je een asbestattest, bekijk dan welke materialen daarin vermeld staan en welke adviezen erbij horen. Ga bij verbouwingen ook na of er nog verborgen toepassingen aanwezig kunnen zijn. De informatie over asbest herkennen in en rond je woning helpt om mogelijke toepassingen in kaart te brengen. Breek zelf geen stukje af om het te onderzoeken.

Wat mag je in Vlaanderen zelf verwijderen?

Als particulier mag je bepaalde materialen onder voorwaarden zelf weghalen. Binnenshuis gaat het bij hechtgebonden toepassingen om onbeschadigd materiaal dat ook tijdens het verwijderen intact blijft. Moet je het breken of gaat het vergruizen, dan is zelf verwijderen niet de juiste aanpak.

Buiten mag je onbeschadigd hechtgebonden asbest eveneens onder voorwaarden verwijderen. Voor beschadigd hechtgebonden materiaal gelden extra beperkingen: er mag niemand anders in de buurt zijn en het materiaal mag bij het weghalen niet verder beschadigen of vergruizen. Dat vraagt dus meer dan alleen voorzichtig werken.

Voor risicovolle toepassingen, zoals asbesthoudende leidingisolatie, spuitasbest of bepaalde lijmlagen die moeten worden afgeschuurd, is een erkende asbestverwijderaar nodig. Controleer vooraf de voorwaarden voor zelf verwijderen. Dat iets wettelijk mag, betekent bovendien niet dat je het zelf moet uitvoeren.

Een masker alleen maakt het werk niet veilig

Bij toegelaten verwijderingswerken horen een goede voorbereiding, geschikte bescherming en maatregelen om stofvorming te voorkomen. Daarbij gaat het onder meer om een goed aansluitend FFP3-masker, een geschikte wegwerpoverall en handschoenen. Kinderen blijven uit de buurt van de werkzone.

Materiaal bevochtigen of met een aangepast product fixeren helpt om vezels gebonden te houden. Je mag asbesthoudend materiaal niet met een slijpschijf, boormachine of hogedrukreiniger bewerken. Ook platen naar beneden gooien of breken om ze gemakkelijker te vervoeren is uit den boze.

De volledige veiligheidsvoorschriften omvatten ook het opruimen. Veeg asbeststof niet droog op en gebruik geen gewone stofzuiger: daarmee kunnen vezels zich verspreiden. Laat je vooraf begeleiden als je twijfelt over de uitvoering.

Regel de afvoer voordat je begint

Asbestafval hoort gescheiden te blijven van ander bouwafval en moet correct verpakt worden. Informeer vooraf bij je afvalintercommunale of recyclagepark naar de verplichte verpakking en aanlevervoorwaarden. Niet elke soort asbestafval wordt op het recyclagepark aanvaard.

Voor sommige materialen bestaan lokale ophalingen aan huis. Controleer daarom eerst hoe je het asbestafval correct kunt afvoeren. Zo vermijd je dat je na de werken met onverpakt materiaal blijft zitten of het opnieuw moet verplaatsen.