Interview. Teken zijn niet overal even talrijk: Steven Van Gucht over de hotspots in België

Teken vormen het grootste risico in België

Wanneer het gaat over insecten of spinachtigen die ziekten kunnen overdragen, denken veel mensen spontaan aan muggen. Toch is die bezorgdheid volgens professor Steven Van Gucht van Sciensano minder terecht dan vaak wordt gedacht. "De teken die in België voorkomen zijn de oorzaak van veel ellende omdat ze verschillende ziekteverwekkers overbrengen op de mens", vertelt de viroloog aan Redactie24.

Teken kunnen verschillende bacteriën, virussen en parasieten overdragen. De bekendste aandoening is zonder twijfel de ziekte van Lyme, maar in bepaalde regio's kunnen teken ook zeldzamere infecties zoals tekenencefalitis, een virale hersenvliesontsteking, of anaplasmose veroorzaken.

Van Gucht wijst erop dat het resultaat van de laatste metingen erop wijst dat 20% van de Belgische teken besmet is met de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt, vroeger was dat eerder 10%.

Vanaf het voorjaar zijn teken opnieuw actief

Teken worden actief zodra de weersomstandigheden gunstig zijn. "Vanaf maart duiken ze al op wanneer het voldoende warm en vochtig is." Op de website van tekennet.be kan je altijd de meest recente informatie vinden over teken en het aantal meldingen per gemeente. Er wordt ook aangegeven hoe hoog de tekenactiviteit is. Omdat de tekenactiviteit sterk afhangt van temperatuur en vochtigheid, blijft het belangrijk om tijdens de lente-,zomer- en vroege herfstmaanden extra waakzaam te zijn wanneer je buiten bent.

De meeste tekenbeten gebeuren verrassend genoeg in de tuin

Veel mensen denken dat ze vooral tijdens boswandelingen risico lopen op teken, maar uit onderzoek blijkt iets anders. "We hebben in het verleden onderzoek gedaan naar de plek waar mensen het meest gebeten worden door teken. Uit die studie blijkt dat de meeste tekenbeten simpelweg worden opgelopen in de tuin."

Teken verschuilen zich graag in lang gras, struiken en borders. Tijdens het tuinieren of het onderhouden van de tuin komen mensen daardoor regelmatig met teken in contact zonder dat ze het merken. Controleer daarom steeds je lichaam op teken wanneer je gedaan hebt met werken in de tuin.

Ook langs wandelpaden in bossen voelen teken zich thuis, zeker op plaatsen waar grotere zoogdieren zoals reeën, herten en vossen voorkomen. Zij vormen een belangrijke schakel in de levenscyclus van de teek.

Burgerwetenschap helpt teken in kaart brengen

Om de verspreiding van teken beter op te volgen, lanceerde Sciensano het burgerwetenschapsproject TekenNet. Via dit platform kunnen mensen een tekenbeet melden, een foto doorsturen of zelfs de teek opsturen voor verder onderzoek.

Die meldingen leveren waardevolle informatie op over waar teken voorkomen en hoe groot het risico op besmetting is. "Zo brengen we teken in kaart en zijn we te weten gekomen dat 20% van de teken drager is van de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt, wat heel veel is." Gelukkig leidt niet elke beet van een besmette teek tot de ziekte van Lyme. (Lees verder onder de foto)

Sommige regio's zijn echte hotspots

Volgens Van Gucht zijn teken niet gelijkmatig over België verspreid. Ze komen vaak in zogenaamde haarden voor. "We weten dat er bepaalde haarden van teken zijn die heel honkvast zijn in België. In de ene gemeente kan je veel last hebben van teken, terwijl je ze in een naastgelegen gemeente nauwelijks ziet."

Vooral Limburg, de Kempen en de bosrijke omgeving rond Brussel springen eruit. Groene gebieden en bossen zoals het Zoniënwoud bieden ideale omstandigheden voor teken om zich te ontwikkelen.

Controleer jezelf na een wandeling of tuinwerk

Omdat een tekenbeet vaak pijnloos verloopt, merken veel mensen pas later dat ze gebeten zijn. Daarom raden experts aan om na een wandeling, tuinwerk of een bezoek aan een bosrijke omgeving altijd je lichaam zorgvuldig te controleren. Hoe sneller een teek wordt verwijderd, hoe kleiner de kans dat ziekteverwekkers zoals de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt worden overgedragen.

Consulteer steeds een arts wanneer er zich een rode uitdeinende kring ontwikkelt rond de plaats waar een teek gebeten heeft. Met de zomer in volle gang blijft waakzaamheid dus belangrijk. Waar muggen in België voorlopig nauwelijks gevaarlijke ziekten verspreiden, vormen teken vandaag nog altijd het grootste gezondheidsrisico in ons land.