Vandaag vrijdag de 13de: wacht je een dag vol ongeluk?

Waarom geldt vrijdag de 13de als ongeluksdag?

Een mogelijke verklaring voert terug naar het christendom. Aan het Laatste Avondmaal zaten Jezus en zijn twaalf apostelen samen aan tafel, onder wie Judas, die Jezus zou verraden. De kruisiging wordt in de christelijke traditie op een vrijdag herdacht. Zo komen het getal dertien en de vrijdag elk met een eigen verhaal. Wanneer die twee precies samen één ongeluksdag werden, is moeilijk te achterhalen.

In Spanje krijgt hetzelfde getal op een andere dag die betekenis. Daar heeft dinsdag de 13de de naam ongeluk te brengen. Stel je voor dat je op die dinsdag je sleutels kwijt bent en er thuis meteen iemand naar de kalender wijst. Hetzelfde tafereel kan zich hier op een vrijdag afspelen, met dezelfde sleutels die uiteindelijk gewoon nog in je jaszak zitten.

Wat vonden onderzoekers in de verkeerscijfers?

Britse onderzoekers vergeleken vrijdag de 13de met vrijdag de 6de. In de regio ten zuidwesten van Londen telden ze op de onderzochte vrijdagen de 13de samen 65 ziekenhuisopnames na vervoersongevallen, tegenover 45 op de vrijdagen de 6de. Tegelijk reden er op het zuidelijke deel van de Londense ringweg minder voertuigen. De opnames en de verkeerstellingen gingen over verschillende gebieden. Hoe groot de kans op een ongeval per rit was, kun je uit die twee cijfers dus moeilijk afleiden.

Een Fins onderzoek naar verkeersongevallen pakte de vergelijking anders aan. De onderzoekers namen 21 vrijdagen de 13de en legden de cijfers telkens naast die van de vrijdag ervoor en erna. Feestdagen hielden ze buiten de vergelijking. Ze vonden geen statistisch betekenisvol verschil in de onderzochte ongevallen met gewonden, zowel bij mannen als bij vrouwen. Samen geven de studies geen overtuigend bewijs dat vrijdag de 13de op de weg gevaarlijker is dan andere vrijdagen.

Waarom voelt die vrijdag dan soms anders?

Als iemand ’s ochtends al zegt dat het vrijdag de 13de is, ligt het idee van pech op tafel nog voor er iets gebeurd is. Valt je telefoon daarna op de grond, dan past dat meteen in het verhaal. Dat je trein op tijd reed en je telefoon de val zonder barst overleefde, krijgt daarin veel minder aandacht. In de psychologie heet die neiging bevestigingsbias. Wat bij je verwachting past, krijgt meer gewicht. Zo kan een doodgewone reeks kleine voorvallen achteraf voelen als een dag waarop alles tegenzat.

Hoe vaak valt de 13de op een vrijdag?

De gregoriaanse kalender brengt de combinatie ieder jaar minstens één keer en hoogstens drie keer. Begint een maand op zondag, dan valt de dertiende altijd op vrijdag. Over een volledige kalendercyclus van 400 jaar gebeurt dat 688 keer, net iets vaker dan op welke andere weekdag ook. Dat kleine verschil volgt uit de manier waarop maandlengtes en schrikkeljaren de weekdagen laten opschuiven.

En die bus die je vanochtend zag wegrijden? Op een andere vrijdag vertel je thuis misschien gewoon dat je hem op een haar na gemist hebt. Op vrijdag de 13de weet iedereen meteen waarom je erbij zegt welke dag het was.